<<
GERİ DÖN
Fildişi Sahili
Fildişi Sahili Cumhuriyeti,, Batı Afrika'da yer alan bağımsız bir
ülkedir. Liberya, Gine, Mali, Burkina Faso ve Gana ile komşu olan
ülkenin nüfusu 18 milyon civarındadır.
Fildişi Sahilleri, Batı Afrika'da yer alır. Liberya, Gine, Mali,
Burkina Faso, ve Gana ile komşu olan ülkenin nüfusu 18 milyon
civarındadır. Bu bölgenin en gelişmiş ülkesi olarak bilinen Fildişi
Sahilleri kakao üretiminde dünya lideridir. Diğer önemli ürünleri
kahve, kauçuk, petrol, ton balığı, ananas tır. Batı Afrika
ekonomisine etkisinden ötürü başta Fransa ve son yıllarda da Amerika
Birleşik Devletleri bu ülkenin politik problemlerini yakından
izlemektedirler.
Bölgenin en gelişmiş ülkesi olarak bilinen Fildişi Sahili kakao
üretiminde dünya lideridir. Diğer önemli ürünleri kahve, kauçuk,
petrol, ton balığı ve ananastır. Batı Afrika ekonomisine etkisinden
ötürü başta Fransa ve son yıllarda da Amerika Birleşik Devletleri bu
ülkenin politik problemlerini yakından izlemektedirler.
Fildişi Sahilleri 1960 yılında bağımsızlığına kavuşmuştur. Ülkeye
bağımsızlığını kazandıran Félix Houphouët-Boigny 1983 yılında, doğum
yeri olan Yamoussoukro'yu başkent ilan etmiştir. Félix Houphouët-Boigny
buraya dünyanın en büyük bazilikasını inşa ettirdi (the Basilica of
Our Lady of Peace of Yamoussoukro). Bu bazilika Vatikan'daki
bazilikadan yedi kat daha büyüktür.
Gine Körfezinin Kuzeyindeki sâhil devleti. Güneyden Gine Körfezi
dolayısıyle Atlas Okyanusu, batıda Liberya ve Gine, kuzeyden Mali ve
Yukarı Volta, doğudan Gana ile çevrili, hemen hemen dörtgen
biçiminde bir şekle sâhiptir.
Mîlâdın ilk yıllarında yerli halkın kurdukları bir krallık vardı. Bu
krallıklardan Senufos’ların, Mîlâdın ikinci asrında kurdukları Kong
şehri zamanın büyük bir ticâret merkeziydi. Ülkenin kuzey
kesimlerinde tuz ve hayvan getirerek satan tüccarlar, buradan
fildişi ve kola cevizi satın alırlardı. Ülkeye ilk gelen Avrupalılar
Portekizlilerdir. Burayı sömürge yapmaktan ziyâde, ticârî üstler
kurmayı tercih eden Portekizliler, Fildişi ticâretinin yoğunluğu
sebebiyle buralara Fildişi Sâhili ismini vermişlerdir. Buraya gelen
Portekizlileri tâkiben sırasıyla İspanyollar, Hollandalılar,
İngilizler ve en son Fransızlar gelmişlerdir. 1887-1889 senelerinde
gelen Fransızlar, ülkenin iç kısımlarına ilerliyerek yerleşmişler,
kabile reisleriyle çeşitli antlaşmalar yaparak nüfuzlarını
artırmışlardır. Daha sonra Fransızlar 1893 senesinde Fildişi
Sâhili’ni sömürgeleri arasına kattığını ilân etti. Yüzyıla yakın bir
süre ülkeyi sömüren Fransa, İkinci Dünyâ Savaşı sonrası hemen hemen
bütün sömürgelerde başlayan milliyetçilik ve bağımsızlık
hareketlerinin Fildişi Sâhili halkında da başlamasından tedirgin
oldu. Ülke halkının başlattığı mücadele Fransa’nın bütün çabalarına
rağmen 1958’de iç işlerinde, 1960 da ise tam bağımsızlığına
kavuşmasıyla neticelendi.
Fizikî Yapı
Fildişi Sâhili fizikî yapı olarak yeknesak bir görüntüye sahiptir.
Bu yeknesaklık kuzeyden güneye doğru alçalan yayla şekliyle
kendisini gösterir. Ortalama yükseklik 350 m olan ülkede bu görüntü
batı sınırı civarlarında bozulur. Batı sınırında 1000 m civârında
yüksekliğe sâhib olan dağlar bulunur. Buradaki dağlardan Nimba Dağı
1845 m ile ülkenin en yüksek noktasıdır. Akarsular ülkenin
ihtiyacına yetecek kadar boldur. Akarsular kuzey-güney istikametinde
akarak Gine Körfezine dökülür. Genellikle 800 km civârında uzunluğa
sahip olan en önemli dört nehri, Cavally, Sasandra, Bandama ve
Comoe’dir. Süratli bir akış hızına sâhib olan nehirler, pekçok
yerlerde çağlayanlar meydana getirirler. Bu sebepten de ulaşım için
müsâit değildirler. Fakat bâzı bölgelerde tomruk nakliyatında büyük
ölçüde istifâde edilir. Kayda değer derecede tabii göle sâhib
olmamakla beraber barajları yeter derecededir.
İklim ve Bitki
Örtüsü
Fizikî yapıdaki yeknesaklık iklimde de kendini gösterir. Ülke
tropikal iklim kuşağındadır. Bölgelere göre çok az farklılıklar arz
eder. Güneyde görülen sıcak ve nemli iklim, biri yağışlı, diğeri
kurak olmak üzere iki farklı mevsime sahiptir. Ortalama senelik
sıcaklığının 22-23°C arasında değiştiği bu bölgede yağış ve
ortalaması ise senelik 2300 mm’dir. Kuzeyde nisbeten savan iklimi
daha çok kendini göstermektedir. Bu bölgede de iki farklı mevsim
görülür. Bunlar; biri kurak, diğeri nemli olan mevsimlerdir. Bu
bölgelerde sıcaklık farkı güney bölgelerine nazaran daha fazla olup,
yağış ortalaması ise 1500 mm ile daha düşüktür.
Tabiî Kaynakları
Bitki örtüsü ikliminin bir sonucu olarak gür ormanlar, kuzey
kesimlerde savanlar şelindedir. Bol kereste üretimi yapılan makbul
ve iri gövdeli ağaçlarla kaplıdır. Ülkenin başlıca tabiî zenginlik
kaynağını, kereste üretilen bu ağaçlar teşkil etmektedir. Bu tip
ağaçlar ve ormanlar kuzeyde yerlerini iri yapraklı ve iri boylu
otların kapladığı savanlara bırakırlar. Fildişi Sâhili ormanlarında
yaşayan çok çeşitli vahşi hayvan ve kuş türleri vardır. Bunlar
leopar, şempanze, hipopotam, timsah, zehirli memba yılanlarının
yanısıra, zehirsiz olmasına rağmen tehlikeli olan, boyları 10 m’yi
bulan piton yılanları mevcut vahşi hayvan türlerinin başlıcalarıdır.
Ülkeye ismini veren filler, eskiden sürüler halinde savanlarda
yaşarlardı. Fakat fildişi ticareti bu sürülerin günümüzde yok
olmasına sebebiyet vermiştir. Ülkede bulunan çok sayıdaki tabiî olan
Milli Parklarda fillere rastlamak mümkündür. Yeraltı zenginlikleri
pek fazla değildir. Elmas, manganez, altın, kolombiyum, boksit,
demir cevheri ve petrol, ülkedeki bâzı yeraltı kaynaklarındandır.
Nüfus ve Sosyal
Hayat
12.500.000 civârında olan ülke nüfûsu, pekçok farklı etnik gruptan
meydana gelmiştir. 60’a yakın etnik gurubun meydana getirdiği
nüfûsun tamamını zenci ve siyah halk teşkil eder. Etnik guruplardan
en önemli olanları Baoule, Kina-Kouas, Krouen, Manda ve Volta
kabileleridir. Etnik grupların en büyüğü Baoule kabilesidir. Ülke
kültürüne ve ekonomisine tesiri en fazla olanıdır. Nüfus artış hızı
% 2,5’tur. Nüfus yoğunluğu az olup, bölgelere göre anormal
farklılıklar göstermez. Güney bölgeleri diğer bölgelere nazaran az
bir farklılık gösterir ki, bu fazlalık şeklindedir. Halkın % 42’si
şehirlerde, kalanı ise köylerde yaşamaktadır. Köyler genellikle
30-40 evden müteşekkil, 200-300 kişinin ikâmet ettiği yerleşim
birimleridir. Ülkede resmi dilin Fransızca olmasına rağmen, bu dil
sâdece resmî dâirelerde ve okullarda kullanılır. Halk umumiyetle
kendi kabilelerine has bir lehçe ile kendi lisanlarını kullanırlar.
Bağımsızlıklarını kazandıktan sonra ülkede eğitim ve öğretime önem
verilmiş, her derecedeki okulların sayısı artırılmıştır.
Bu çalışmaların neticesinde ülkede okuma-yazma bilenlerin oranı %
65’e yükseldi. Ülkenin tek üniversitesi başşehri olan Abidjan’dadır.
Gençlerden binlercesi yüksek tahsil için yabancı ülkelere
gitmektedir. Fildişi Sâhiline çalışmak için Yukarı Volta başta olmak
üzere, komşu ülkelerden gelen göçmen işçiler, ülke nüfûsunda önemli
bir yer işgal eder. Nüfûsunun % 54’ü Putperest, % 24’ü Müslüman,
kalan % 12’si ise Katolik Hıristiyandır. Ülke başşehri olan Abidjan
aynı zamandaFildişi Sâhili’nin en büyük şehir ve limanıdır. Ülkenin
kültür ve ticaret merkezi de olan Abidjan, tam mânâsıyla bir Avrupa
şehri görünümündedir.
Siyâsî Hayat
Başkanlık ve tek parti sistemine dayalı bir Cumhûriyet idaresi
bulunan ülkede, yasama yetkisi Millî Meclisindedir. Millî Meclisi 5
yıl için halk tarafından genel oyla seçilen 175 üyeden meydana
gelir. Devlet Başkanı aynı zamanda hükümetin de başıdır. Ülkenin ilk
Cumhurbaşkanı Felix Houphouvet-Borgny’dir. Ülke, Birleşmiş Milletler
Teşkilatı ve Afrika Birliği Teşkilatı üyesidir.
Ekonomi
Afrika kıtasında, refah seviyesi en üst seviyedeki, gelişmiş sayılan
ülkeler arasındadır. Tarım, ormancılık ve madenciliğe dayalı bir
ekonomik yapıya sahiptir. Yetiştirdiği tarım ürünlerinden ilk sırayı
alan kahve ve kakao üretiminde, dünyâda üçüncü sıradadır. İhraç
edebilecek seviyede ürettiği diğer ürünleri pirinç, yerelması,
hurmayağı, kauçuk ve şeker kamışıdır. Orman ürünleri, özellikle
kereste ihracatı ekonomide çok önemli yer tutar. Ülkenin hemen hemen
tamamına yakın bir kısmını kaplayan gür ormanlardaki makbul olan
ağaçlardan elde edilen kereste, genellikle Abidjan limanından ihraç
edilmektedir.
Mâdenlerinden elmas, manganez, bakır ve demir üretimi önemli
seviyededir. Bunlardan ihracatta önemli yer tutan elmastır. Ekonomik
gelişmesine yabancı sermaye katkısı yanında nehirlere kurulan
barajlar hız katmıştır. Ülkede mevcut olan millî parkların turizm
sektörünün gelişmesine büyük faydaları olmuştur. Dünyâda, denizden
ısı farkıyla çalışarak elektrik üreten tek hidroelektrik santralı
Fildişi Sâhili’ndedir.
Sanâyi kesimindeki ilerlemeleri de Afrika ülkelerinin tamamına
nazaran ileri seviyededir. Demir-Çelik fabrikaları, kâğıt, çimento,
lâstik, dokuma ve şeker fabrikalarının yanında montaj sanâyii
mevcuttur. Margarin, sabun, konservecilik gibi tarım ürünlerini
işleyen fabrikalara sâhiptir. Ulaşım hususunda bir sıkıntısı olmayan
ülkenin, limanları her tonajda geminin yanaşabilmesine müsaittir. En
büyük uçakların inebilmesine müsait on şehrinde havaalanı vardır.
Kuzey-güney istikametinde ülkeyi kateden demiryollarının uzunluğu
657 km’dir. Fildişi Sâhili, Yukarı Volta, Nijerya, Dahomey ve Togo
aralarında gümrük birliği, dış siyâset ve savunma antlaşmaları
yapmışlardır.
