<<
GERİ DÖN
Kolombiya
DEVLETİN ADI: Kolombiya Cumhûriyeti
BAŞŞEHRİ: Bogota
NÜFUSU: 33.292.000
YÜZÖLÇÜMÜ: 1.141.748 km2
RESMİ DİLİ: İspanyolca
DİNİ: Hıristiyanlık
PARA BİRİMİ: Peso
Güney Amerika’nın kuzeybatısında yer alan ve Güney Amerika’nın
dördüncü büyük devleti. Kuzeyinde Karaib Denizi, batısında Pasifik
Okyanusu, kuzeydoğusunda ve doğusunda Venezuella, kuzeybatısında
Panama, güneydoğusunda Brezilya, güneybatısında Ekvador yer alır.
Kolombiya toprakları, 16. yüzyılın başlarında Ganzalo Jiménez de
Quesada ve Sebastian de Balalcozar komutasındaki İspanyollar
tarafından bulunmuş ve sömürge hâline getirilmiştir.
On sekizinci yüzyıla kadar ülke, İspanyol asıllı beyazlar tarafından
yönetildi. Bundan sonra başlayan bağımsızlık mücadelesini Kuzey
Amerika ve Fransa İhtilalleri daha da kuvvetlendirdi.
1886’da ülkeye, kıtayı keşfeden Kolomb’un ismi verildi ve Kolombiya
Cumhuriyeti ilan edildi. 1903 yılında, ülke topraklarına dahil olan
Panama, ABD’nin yardımı ile Kolombiya’dan ayrılarak bağımsız bir
devlet oldu. Bu ayrılma yüzünden ABD ile Kolombiya arasında 1921
yılına kadar süren gerginlik oldu. Bu tarihten sonra Kolombiya
yönetimine iki büyük parti olan Liberaller Partisi ile
Muhafazakârlar Partisi hâkim oldu. Fakat bu iki parti arasındaki
sürtüşmeler, iç karışıklıklara ve ülkenin uzun süre diktatörler
tarafından yönetilmesine sebeb oldu. Sivil hükümetle yönetilen
Kolombiya’da günümüzde iç karışıklıklar devam etmektedir.
Fizikî Yapı
Kolombiya , fizikî yapı bakımından üç değişik bölgeye ayrılır.
Kıyıları:
Güney Amerika’da iki büyük okyanusa kıyısı olan tek ülke
Kolombiya’dır. Büyük Okyanus kıyısında Siarra Baudo bölgesi, Atlas
Okyanusunun kıyısında ise Santa Marta bölgesi dışında bütün kıyılar
düz ve alçaktır.
Dağları:
Kolombiya Andları, ülkenin güney-batı sınırı yakınlarından yelpaze
biçiminde açılarak kuzey ve kuzeydoğu yönüne doğru uzanarak üç dağ
silsilesini meydana getirirler. Bunlar Doğu Cordillera, Orta ve Batı
Cordillera adlarını alırlar. Batı Cordillera Dağları diğer dağlara
nisbeten daha alçaktır. Fakat Cumbal Yanardağı (4892 m) gibi yer yer
yüksek tepeleri vardır.
Orta Cordillera yüksektir ve tepeleri devamlı karla kaplıdır. Batı
ile Orta Cordillera arasında yer alan dar Cauca Vâdisini, buraya
adını veren Cauca Nehri sular.
Orta ve Doğu Cordillera dağları arasındaki geniş vâdiyi, Meydelona
Nehri sular. Doğu Cordillera Dağlarında 2000-3000 m yüksekliğe
ulaşan yaylalar çokdur. Bu bölge, verimli arazisi ile ülkenin tarım
alanını meydana getirir.
Doğu bölgesi: Bu bölge Orinoko ve Amazon gibi büyük nehirlerin
kollarıyla sulanan, geniş ve düz bir alandır. Bu bölgenin kuzeyi
savanlarla, güney kesimi ise ekvator ormanlarıyla kaplıdır. Ülke
topraklarının yaklaşık yarısını meydana getiren bölgede nüfusun
ancak % 20’lik bir kısmı yaşar.
İklim
Kolombiya’nın ekvatora yakın olması sebebiyle, iklim, tropikal
özellik gösterir. İklim, bölgelere göre farklılıklar gösterir. Batı
Cordillera’nın batısında kalan bölüme yıllık ortalama 10.160 mm
yağış düşerken, Karaib Denizi kıyılarında ise yıllık yağış
ortalaması 255 mm’nin altındadır. Doğu kısımda ise nemli tropikal
iklim hüküm sürer.
Tabiî Kaynaklar
Bitki örtüsü ve hayvanlar:
Bitki örtüsü de iklim gibi bölgelere göre değişir. Amazon çevresinde
tropikal ormanlar, Büyük Okyanus kıyılarında bataklık koruları;
kuzey kesiminde nemli otlaklar; yüksek dağlarda dağ bitkileri; La
Guajira’da ise çöl bitkileri bulunur. Böyle farklı bitki örtüsüne
sahip olan ülkede jaguar, aslan, tilki, gözlüklü ayı gibi memeli
hayvanlar, iki bine yaklaşan kuş türü, çok sayıda böcek ve sürüngen
vardır.
Mâdenleri: Ülke, yeraltı kaynakları bakımından zengindir. Petrol,
altın, platin, zümrüt, kömür, demir, kireçtaşı gibi çeşitli madenler
bulunmaktadır. Platin üretiminde dünyada ikinci sırayı alır.
Nüfus ve Sosyal
Hayat
33.292.000 olan ülke nüfûsu dört etnik gruptan meydana gelmiştir.
Nüfûsun % 7’sini Kızılderililer, % 5’ni Zenciler, % 20’sini
beyazlar, geri kalan kısmını ise melezler meydana getirir.Nüfûsunun
büyük kısmı, Doğu Cordillera Dağlarının yaylalarında ve Atlas
Okyanusu kıyılarında yoğunlaşmıştır. Büyük şehirler, ülkenin değişik
kısımlarına yayılmıştır. Önemli şehirleri: Medellin, Berangu ve
Cartogena’dır.
Resmi dil, İspanyolcadır. Ama Kızılderililere ve siyahlara ait
dillerin kelimeleriyle zenginleşmiş ve değişmiştir. Halkın büyük
kısmı Hıristiyanlığın Katolik mezhebine mensuptur.
Eğitim:
Ülkede ilköğretimin 5 yılı mecbûrî ve ücretsizdir. Güney Amerika’da
okur-yazar oranı en yüksek olan ülkelerden biri de Kolombiya’dır.
Halkın % 80’i okuma yazma bilmektedir. 22 üniversitesi vardır.
Siyâsî Hayat
Başkanlık sistemine dayanan bir Cumhûriyet ile yönetilen ülkede
yasama yetkisi, Parlamentoya âittir. Parlamento 4 yıl için seçilen
112 üyeli senato ve 214 üyeli temsilciler meclisinden meydana gelir.
Ekonomi
Tarım:
Tarım, genellikle kahve üretimine dayalıdır. Kahve üretiminde
dünyada birinci sırayı alır. Kahve, daha çok Cauca ve Magdalena
vâdilerinde yetişir. Kahvenin yanında mısır, şekerkamışı, pamuk,
muz, pirinç, patates, buğday ve tütün yetiştirilir. Büyük baş
hayvancılık genellikle Karaib kıyılarında veAudların doğusundaki
ovalarda gelişmiştir.
Sanâyi:
Ülkede son yıllarda başlatılan sanâyi hamleleri başarılı olmuştur.
Sanâyi merkezleri üç büyük şehir çevresinde toplanmıştır. Tekstil
sanâyii ilerlemiştir. Petrol rafinerileri, çimento, lâstik, kağıt
fabrikaları, besin maddeleri işleyen fabrikalar ve genellikle
yabancı yatırımlarla kurulan otomobil, elektrikli âletler ve kimyevî
madde fabrikaları vardır.
Ticâret:
Kolombiya ticâretinin en önemli ürünü kahvedir. İhrâcâtının yarısını
kahve meydana getirmektedir. Bunu petrol, muz, pamuk, şeker, platin,
altın, tütün ve büyükbaş hayvan tâkib eder. Dışarıdan ise motorlu
araç ve makina satın alır.
Ulaşım:
Ülkeyi enine kesen dağ silsileleri yol yapımını engellemektedir.
Ülkedeki karayollarının uzunluğu 106.218 km demiryollarının uzunluğu
ise 3500 km’dir. Karayollarının % 10’u asfalttır. Magdelena
Irmağının 1500 km’lik kısmı ulaşıma elverişlidir.
Büyük şehirlerinde, 1919 yılında kurulan Havayolları ile hava
ulaşımı yapılmaktadır. Ülkede 69 havaalanı vardır.
