<<
GERİ DÖN
Kuveyt
DEVLETİN ADI: Kuveyt
BAŞŞEHRİ: Kuveyt
YÜZÖLÇÜMÜ: 17.818 km2
NÜFUSU: 1.190.000
RESMİ DİLİ: Arapça
DİNİ: Müslümanlık
PARA BİRİMİ: Kuveyt Dinarı
Basra Körfezinin üst kısmında 17.818 km2lik bir alanı kaplayan
bağımsız bir Arap devleti. Kuzeyinde ve batısında Irak, doğusunda
Basra Körfezi, güneyinde Suudi Arabistan bulunur.
On sekizinci yüzyıl başlarında, Arabistan Yarımadasının iç
bölgelerindeki Anizah kabilesinden birçok âilenin göçebelikten
vazgeçip, Basra Körfezi kıyılarına yerleşmesi Kuveyt şehrinin, buna
bağlı olarak da devletin temelini teşkil etmiştir. 1756’da halk,
as-Sabah soyundan bir şeyh seçti. Böylece, bağımsız Kuveyt Emirliği
kurulmuş oldu.
On dokuzuncu yüzyılın sonralarından îtibâren, Rusya ve zamanın diğer
güçlü devletleri Kuveyt’le ilgilenmeye başladı. O târihlerde
Almanya, Berlin-Bağdat demiryolu hattını Kuveyt limanına kadar
uzatmanın yollarını arıyordu. İngiltere’nin menfaatlerine ters
düştüğü için Almanya’nın emellerine karşı çıkmaktaydı. Osmanlı
Devletine karşı olan zamanın Kuveyt Emiri 1899’da dış ilişkilerinin
kontrolunu İngiltere’ye devreden bir antlaşmayı imzâladı. İngiltere
1914’te Osmanlı Devletiyle harbe girdikten sonra Kuveyt’i himâyesine
aldı.
Kuveyt’in Necd’le (yâni daha sonraki Suudi Arabistan’la) arasında
meydana gelen meseleleri, 1922’de el-Ukayr Antlaşmasıyla çözümlendi.
Bu antlaşmayla tarafsız bir bölge kuruldu. Irak’la olan kuzey
sınırı, 1923’te belirlendi. 19 Haziran 1961’de İngiltere hükûmeti,
emirliğin tam bağımsızlığını tanıdığını îlân etti. Altı gün
sonraIrak Başbakanı Kuveyt’in Irak’ın ayrılmaz bir parçası olduğunu
iddiâ etti. İddiâya göre; “Kuveyt, Osmanlı Devletinin bir
parçasıydı. Etnik, coğrafî ve sosyal yapı bakımından Kuveyt ve Irak
bütün bir ülkeydi, İngilizler tarafından geçici olarak bölünmüştü.
İşgal tehlikesiyle karşılaşınca Kuveyt Emîri, askerî yardım almak
maksadıyla İngiltere’ye yanaşmıştı.” Haziran başlarında Irak
tehlikesine karşı İngilizler Kuveyt’e asker çıkardı. 20 Haziran’da
Arap zirvesi Kuveyt Emirliğini üyesi olarak kabul etti. Böylece
bağımsızlığını tanımış ve Irak’ın iddiâlarını reddetmiş oluyordu.
Yaklaşık iki sene sonra 14 Mayıs 1963’te Kuveyt, Birleşmiş
Milletlere üye oldu. Bu arada Irak’la olan anlaşmazlıkları
hallolmaya başladı ve 1963 Ekiminde Irak, Kuveyt’in bağımsızlığını
tanıdı. 1990’a kadar bağımsız olarak kalan Kuveyt, Ağustos 1990’da
Irak birlikleri tarafından işgâl edildi. Bütün Müeyyidelere rağmen
Irak Kuveyt’i boşaltmayınca, 15Ocak 1991’de Müttefik Birlikler,
Kuveyt topraklarını kısa süren harekâttan sonra işgalden
kurtardılar.
Fizikî Yapı
Kuveyt toprakları genelde düz veya hafif dalgalıdır. Bu monoton
yapıyı tek tük tepeler veya hafif çukurluklar biraz değiştirir.
Deniz seviyesinden îtibâren yükseklik, güneyde 305 m’ye ulaşır. Jâl
az-Zawr arâzi bloku, Kuveyt Körfezinin kuzeybatı kıyılarını meydana
getirir ve deniz seviyesinden en fazla 145 m yüksekliktedir.Kıyı
kesiminde geriye kalan arâzi, büyük, tuzlu bataklıklarla kaplıdır.
Kuveyt’in kuzey, batı ve merkez bölgelerinde “playas” denen çöl
havzaları vardır. Bunlar kış yağmurlarıyla dolar. Böylece
Bedevîlerin önemli su kaynaklarını meydana getirirler.
İklim
İklim, yarı tropikaldir. Körfezin sıcak sularının özellikle
kıyılarda etkisi vardır. Eğer yeterince yağmur yağarsa çöl, mart
ayının ortalarından nisan ayı sonuna kadar yeşillenir. Fakat nisan
ve eylül ayları arasındaki kurak dönemde müthiş bir sıcaklık vardır.
Normalde gündüz 52°C’dir. Bâzan 74°C’ye kadar yükselir. Hava kışın
daha elverişlidir. İç kesimlerde ara sıra kırağı bile yağar.
Ekim-nisan aylarına dağılan yıllık yağış ortalaması 3 ilâ 18 mm’dir.
Ama bir sağanakta günde oldukça fazla yağmur yağabilir. Kuzeybatıdan
sık sık esen rüzgârlar genellikle sıcak ve nemli olup, haziran ve
ekim ayları arasında eser. Sıcak ve kuru güney rüzgârları, ilkbahar
ve yaz başlarında hâkim olan rüzgârlardır. “Tauz” denen korkunç toz
fırtınaları çoğunlukla kışın meydana gelir. Bu fırtınalar bazen
günlerce sürer.
Tabiî
Kaynaklar
Bitki örtüsü ve hayvanlar:
Bitki örtüsünü son senelerde cadde başlarında ve parklarda
yetiştirilen ve devamlı sulanan akasya ve hurma ağaçları ve Kuveyt
şehrinin yeşil kuşağı hariç fundalık, küçük çalılık ve ilkbaharda
çabuk gelip geçen otlar meydana getirir. Tuzlu bölge bitkileri
kıyıdaki bataklıklar boyunca büyür. Yabanî hayvan olarak çöl ceylanı
ve faresine rastlanır.
Mâdenler:
Ülkede petrol hariç, herhangi bir mâden yoktur. Geniş bölgeleri
kaplayan kumluklar ekonomik maksatlarla kullanılabilecek hâlde
değildir.
Nüfus ve Sosyal
Hayat
Ülke nüfûsu 1.190.000’dir. Yerli halk Arap’tır. Yerli halkı,
topyekûn bir âile gibidir. Çalışmak için gelen yabancı işçi,
teknisyen, işletmeciler, yerli halktan daha çoktur. İşgücünün %
80’ini yabancı işçiler meydana getirmektedirler. Bunlar
Filistinliler, Suudi Arabistanlılar, Mısır, Irak, Hind ve
Pakistanlılardır. Yabancılar, mülk sâhibi olamadıkları gibi, siyâsî
hakları da yoktur.
Önemli şehirleri arasında Havalli, Salimiya yer alır. Başşehir
Kuveyt, dünyânın en modern şehridir. Fakat 1991’de Irak’ın işgâliyle
şehir büyük tahribât görmüştür. Petrolden sağlanan gelir yüzünden,
ülkede hayat seviyesi çok yükselmiştir. Eğitim ve sağlık hizmetleri
parasızdır.
Eğitimi:
Kuveyt’te, son zamanda gelişen eğitim imkânlarından faydalanılmış,
yetişkinlere sadece okuma yazma öğretilmekle kalmayıp, faydalı bir
ihtisasın da kazandırıldığı eğitim ve öğretim merkezleri
kurulmuştur.
Öğretim tamamıyla ücretsizdir. Öğrencilere, yemek, kitap, okul
elbisesi, okula gidip gelmek için araç ve sıhhî bakım da karşılıksız
olarak sağlanır. Devletin eğitim sistemi, anaokulu, ilkokul,
ortaokul, lise ve üniversite olarak 5 seviyede düzenlenmiştir.
Ülkede 1962’de kurulan bir üniversite ve bir teknik okul vardır.
Halkın % 36’sı okuma yazma bilmemektedir.
Dîni: Kuveyt halkının büyük bir çoğunluğu Müslümandır. Fakat bunun
yanında Hindu ve Hıristiyanlar da vardır. Anayasayla tam bir inanç
hürriyeti sağlanmıştır.
Dili:
Halkın kullandığı dil
ve resmi dil aynı olup, Arapçadır. Devlet okullarında ikinci temel
lisan olarak İngilizce öğretilir. Hindu, Urdu ve Farisî dilleri de
yaygındır.
Siyâsî Hayat
Bugün Kuveyt, hem devletin hem de hükümetin başında bulunan bir şeyh
tarafından yönetilir. Şeyhin 14 bakanlı bir kabinesi vardır. 10
tânesi tayinle 4 tanesi seçimle belirlenir. 1962’de kabul edilen
anayasaya göre, 21 yaşının üzerindeki bütün okur-yazar Kuveytli
erkekler oy kullanabilir. Şeyh, kanunları yürürlüğe koyar ve
uygular. 50 üyeli meclisin kısmen kanun yapma yetkisi vardır.
Devlet, 3 yönetim bölgesine ayrılmıştır. Kuveyt, El-Ahmedi ve
Havalli. Meclis için 4 yılda bir seçim yapılır.
Ekonomi
Kuveyt’in ekonomisine petrol hâkimdir.
Tarım:
Ülkede tatlı su kaynağının az olması yüzünden tarım gelişmemiştir.
Toprakların ancak % 3’ü tarıma elverişlidir. Halkın % 2’si tarımla
uğraşmaktadır. Devlet tarafından desteklenen hayvancılık, ancak
küçük çiftliklerde yapılmaktadır. Koyun, keçi ve kümes hayvanları
yetiştirilmektedir.
Balıkçılık:
Petrol bulunmadan önce balıkçılık başta gelen ve gelişen bir sanayi
kolu idi. Basra Körfezinde bol miktarda balık avlanır. Halkın
beslenmesinde balık önemli bir yer tutar. Yakalanan karidesler,
Avrupa ve Amerika’ya satılır.
Sanâyi:
Ülkede, petrol üretimi sanayie hâkimdir. Kuveyt, ABD, Rusya
Federasyonu ve Venezuella’dan sonra dördüncü en büyük petrol
üreticisidir ve ihrâcâtta Venezuela’dan sonra ikinci sırayı alır.
Petrol rezervleri bakımından dünyâda başta gelir. Sanâyi
tesislerinin büyük kısmını petrol rafineleri meydana getirir.
Kuveyt’te yeni kurulan diğer sanayi dalları ise çimento, pil,
elektrik kabloları, plastik tüpler, şekerleme, boya, sıvı, gaz ve
tuğla sanâyiidir. Bunların çoğu küçük çaptadır. Mevcut yol, liman,
santral ve su tesislerinin bulunduğu ash-Shuaybah sanâyi bölgesi
inşâ hâlindedir.
Deniz mahsulleri pazarlama fabrikaları, amonyak-üre fabrikaları,
Petro-kimya tesisleri ve çimento fabrikaları gibi büyük kuruluşları
da vardır. Irak’ın 1991 işgalinden sonra bütün sanayi kuruluşları
harap oldu.
Ticâret:
Elde edilen petrolün büyük kısmı dışarıya satılır. Dışarıdan en çok
besin ürünleri ve su ithal eder. Ülkede su petrolden daha pahalıdır.
Kuveyt dış ticâretini ABD, Japonya ve Batı Avrupa ülkeleri ile
yapmaktadır.
Ulaşım:
Ülke ulaşım bakımından düzenli bir karayolu şebekesine sâhiptir.
3871 km’lik karayolunun tamamı asfalttır. Ülkede her beş kişiye bir
otomobil düşmektedir. Demiryolu yoktur. Hava ulaşımı devlete bağlı
Kuveyt Havayolları ile sağlanmaktadır. Deniz ulaşımı çok gelişmiş
olup, büyük tonajlı tankerlerin yük alıp boşaltmak için
yanaşacakları büyük limanlar vardır.
