<<
GERİ DÖN
Litvanya
Litvanya Baltık Denizi kıyısında yer alan bir Avrupa devleti.
Kuzeyinde Letonya, doğusunda Belarus, güneyinde Polonya, batısında
Baltık denizi yer alır.
Ülkenin yerleşik halkı olan Litvanlar, Baltık kıyısına M.Ö 3000
yıllarında gelip yerleştiler. Uzun yıllar ticaretle uğraşarak
geçimlerini temin ettiler. Baltık ülkeleri M.S. 9. asırda
Vikinglerin istilasına uğradı. Fakat Litvanya bağımsızlığını korudu.
Litvanlar 1236’da Mindavgas’ın idaresinde bir birlik sağladılar.
Mindavgas, Hıristiyanlığı kabul ederek kendini kral îlan etti ise de
Litvanlar Hıristiyanlığı kabul etmedi ve 1263’te Mindavgas’ı
öldürdüler. Litvanya Grandüklüğü 1290’da yeniden birleşti. On
dördüncü asır boyunca topraklarını genişlettiler ve bölgede en
önemli güçlerden biri oldu. Litvanlar ancak 1387’de Hıristiyanlığı
kabul ettiler. Litvanların Hıristiyanlığı kabul etmeleri Polonya ile
sıkı ilişkilere girmelerine sebeb oldu. Bu ilişkiler neticesinde
1569’da Litvanya Polonya’ya bağlı bir bölge haline geldi. On
sekizinci asrın sonlarında Polonya’nın parçalanması üzerine Rusya
Litvanya topraklarını ilhak etti.
Birinci Dünya Savaşı sırasında Litvanya topraklarının büyük bölümünü
Almanlar işgal etti. Aralık 1917’de Litvanya Ulusal Konseyinin
bağımsız Litvanya Devletini kurmasına ses çıkarmayan Almanya, tam
manasıyla bağımsız olarak hareket etmelerine izin vermedi. Ertesi
sene Litvanya Almanya ile ilişkisini keserek yeniden bağımsızlığını
îlan etti ve aynı sene Kasım ayında Augustinan Voldemanas
başkanlığında bir hükûmet kuruldu. Bu sırada Ruslar bölgede
sosyalist bir idare kurmak için Baltık ülkelerini işgal ettiler.
Kızılordu Litvanya, Estonya ve Letonya tarafından mağlup edilerek
geri çekilmek zorunda bırakıldı.
Litvanya bu sırada bölgede egemenliği kurmak isteyen Almanlara bağlı
kaldı. Almanlar Litvanyalıların düzenli ordu kurmasına mani oldu.
Alman orduları 15 Aralık 1919’da Litvanya’dan çekildi. Bir süre
sonra Litvanya ve diğer Baltık ülkelerini tanıyan Rusya bir seri
antlaşma imzaladı.
Litvanya’da 1926 senesi Aralık ayında otoriter bir başkanlık
rejimine geçildi. Milliyetçi tek parti yönetimi, Cumhurbaşkanı
Antanas Smetona’nın 1929’da başbakanı görevden alarak kendini halkın
lideri îlan etmesi ile iyice otoriter bir hal aldı.
Almanya’nın 1939’da Polonya’yı yenmesinden sonra Rusya Baltık
ülkeleri ile karşılıklı yardımlaşma anlaşmaları imzaladı ve bu
ülkelerde askerî üsler kurmak için izin verilmesini istedi. Diğer
Baltık ülkeleri gibi Litvanya da uluslararası alanda bir müttefik
bulamayınca Ruslara üs kurması için izin verdi. 14-15 Temmuz 1940’ta
yapılan seçimleri Sovyet yanlısı adaylar kazandı. Seçimler sonrası
kurulan Litvanya hükûmeti ve parlamentosu Sovyetler Birliğine
katılma kararı aldı. SSCB Yüksek Sovyeti bu isteği onayladı ve
Litvanya Sovyetler Birliği cumhûriyetleri arasına girmiş oldu.
İkinci Dünya Savaşı sırasında Almanya’nın işgaline uğrayan
Litvanya’da 473.000’e yakın insan öldü. Savaşın ardından bölgeye
hakim olan Sovyet hükûmeti çok sayıda Litvanyalıyı sürgüne gönderdi.
Sosyalist rejim yeniden kurulunca Litvanya’da 1951’e kadar gerilla
harbi devam etti. 1951’den sonra iç karışıklıklara kesin olarak son
verildi ve Sovyetler Birliği tamamen Litvanya’da hakimiyeti ele
geçirdi.
Litvanya 1991’e kadar Sovyetler Birliğini meydana getiren 15
cumhûriyetten biri olarak kaldı. Rusya’da başlayan reform
hareketleri neticesinde 1991’de Litvanya bağımsızlığını îlan etti.
Rusya Federasyonu dahil Avrupa devletleri Litvanya Cumhûriyetini
tanıdı.
Fizikî Yapı
Yüzölçümü 65.200 km2 olan Litvanya topraklarında, geçmişteki
buzulların tesiri yaygın olarak görülür. Genelde ülke toprakları
düzdür. Kıyı düzlüklerinin ardından kum, çakıl ve çakıl taşlarından
meydana gelen Ziezmariai Ovası yer alır. Ovadaki kum tepeleri sık
çam ormanları ile kaplıdır. Ülke topraklarını sulayan akarsular
Menderes meydana getirerek Baltık Denizine dökülür. Beyaz Rusya
sınırında irili ufaklı göller vardır.
İklim
İklimi ılımandır. Atlas Okyanusundan gelen hava kütlelerinin etkisi
altındadır. Yazlar genelde serin ve yağışlı geçer.
Tabiî Kaynaklar
Madenler:
Ülke topraklarında çeşitli madenler bulunur. Denizde petrol arama
çalışmaları devam etmektedir. Başlıca madenleri sülfat, alçıtaşı,
kireçtaşı, demir cevheri, turba, dolomit’tir.
Litvanya harita Bitki örtüsü ve hayvanlar: Ziezmariai Ovasında
bulunan kum tepeleri çam ormanları ile kaplıdır. Yabanî hayvan
bakımından ülke toprakları çok zengindir. Başlıca av hayvanları
sığır, mink, vaşak, yaban domuzu, geyik, kurt, tilki, susamuru,
porsukdur. Ayrıca 300’den fazla kuş türü yaşar.
Nüfus ve Sosyal
Hayat
3.750.000 olan Litvanya nüfûsunun % 80’ini Litvanlar, % 9’unu
Ruslar, % 8’ini Polonyalılar, % 2’sini Beyaz Ruslar meydana getirir.
Nüfûsun büyük kısmı tarımla uğraşır. İlk ve orta öğretim mecbûri
olup parasızdır. Ülkede 12 yükseköğretim kurumu vardır. Seramik,
ahşap oymacılığı ve dokumacılık gibi el sanatları yaygın olarak
yapılır.
Ekonomi
Ülke ekonomisi tarım ve sanayiye dayalıdır. Hayvancılık gelişmiş
olup genelde mandıracılığa ve domuz besiciliğine dayanır. Başlıca
tarım ürünleri keten, şekerkamışı, patates ve yem bitkileridir.
Ülke dört ekonomik bölgeye ayrılmıştır. Doğu Litvanya’da metal
işleme, ahşap işleme, genel îmalat ve hafif sanayiden meydana gelen
bir sanayi sektörü vardır. Güney Litvanya’da metal işleme, îmalat ve
gıda işleme sanayiinden meydana gelen bir sanayisi vardır. Hayvan
yetiştiriciliği ve şekerkamışına dayalı tarım yapılır. Ülkenin
elektrik üretimini karşılayan hidroelektrik santralleri bu
bölgededir. Kuzey Litvanya tarım bölgesidir. Batı Litvanya ekonomisi
ise gemi yapımı ve tamiratı ile balık işlemeciliğine dayanır.
