<<
GERİ DÖN
Malavi
DEVLETİN ADI: Malavi Cumhûriyeti
BAŞŞEHRİ: Lilongwe
NÜFUSU: 9.484.000
YÜZÖLÇÜMÜ: 118.484 km2
RESMİ DİLİ: Malavice (Şiş-va), İngilizce
DİNİ: Yerli bâtıl inançlar, Müslümanlık
PARA BİRİMİ: Malavi Kwachası
Afrika’nın güneydoğusunda yer alan bir ülke. Kuzeyde Tanzanya,
doğuda ve güneyde Mozambik ve batıda Zambiya ile çevrilidir.
Malavi’nin uzak geçmişi iyi bilinmemektedir. Bununla berâber yapılan
târihî araştırmaların netîcesine göre, bu ülkenin târihinin 13 ve
16. yüzyıllar arası yaşamış olan, Malavi İmparatorluğu ile başladığı
kabûl edilmiştir. Buna göre bölgenin ilk sâkinleri, Bantuların bir
kolu olan Şis- valardır. On yedinci yüzyıldan îtibâren ülke,
Portekizlilerin, İskoçların ve İngilizlerin saldırılarına mâruz
kalmaya başladı. 1891 yılından 1964 yılına kadar, İngiliz işgâli
altında kaldı. Bu târihte, İngiliz Milletler Topluluğu içinde
bağımsız bir devlet oldu. İki yıl sonra da, cumhuriyetin îlânıyla,
müstakil hâle geldi. Aynı yıl yapılan halk oylaması netîcesinde,
yıllardır Malavi’nin istiklâl mücâdelesinin liderliğini yapmış olan
Dr. Hasting Kamuzu Banda, Cumhurbaşkanı seçildi. Banda’nın
başkanlığını yaptığı Millî Kongre Partisinin üyelerinden teşkil
edilmiş Maldiv Meclisi, 1971 yılında Banda’nın ömür boyu
Cumhurbaşkanı olduğunu îlân etti. İlk seçimler 1978 Haziranında
yapıldı. Banda günümüzde de Cumhurbaşkanlığı görevini südürmektedir
(1993).
Fizîki Yapı
Afrika’nın güneyinde yer alan ve dar bir şerit hâlinde uzanmış olan
Maldiv toprakları, Büyük Rift Vâdisinin güney kısmını meydana
getirir. İnce ve uzun bir şekli olan Malavi (Nyasa) Gölü, ülkenin
hemen hemen bütün doğu sınırlarını kaplar. Ülkenin yüzölçümü 118.484
km2dir. Bunun 24.403 km2si Malavi Gölüne âittir. Deniz seviyesinden
460 m yüksekte olan Malavi Gölünün en derin yeri 706 m olup, batı ve
güney kıyıları Malavi Cumhûriyetine, diğer kıyıları Mozambik ve
Tanzanya’ya âittir. Ülkenin bütün nehirleri Malavi Gölüne dökülür.
Bunlardan Malavi Gölü ile Malombe Gölü arasında yer alan ve ülkenin
en büyük nehri olan Shire 95 km uzunluğundadır.
Yaklaşık olarak 830 km uzunluğunda ve 160 km genişliğindeki Malavi
toprakları, kuzeyden güneye doğru gittikçe yükselen yayla ve dağ
silsilelerinden meydana gelir. Bu yüksekliklerin doğu yamaçları
Malavi Gölüne yaklaştıkça alçalırlar. Bu yaylaların en büyüğü olan
Lilongve Yaylası, ortalama 1065 m civârında yüksekliğe sâhiptir.
Ülkenin en yüksek noktası 3.000 m ile Mlanje Dağı ve en alçak yeri
de güneydeki Nsanje bölgesi olup, denizden 36 m yüksekliktedir.
İklim
Genel olarak tropikal iklimin tesiri altındadır. Hava sıcaklığı
ortalama olarak temmuz ve ağustos aylarında 21°C ekim ayında ise 29°C’dir.
Dolayısıyla en sıcak aylar ekim ve kasım aylarıdır. Aralıktan nisan
ayına kadar yağışlar çoktur. Yüksek bölgelerde ise sıcaklık ve yağış
farkları fazladır. Yıllık ortalama yağış miktarı yaklaşık 1150
milimetredir.
Tabiî Kaynakları
Malavi, kendine yetecek ürünleri elde edecek kadar, orta seviyede
verimli topraklara sâhiptir. Yüksek ve bol yağış alan bölgeler,
savanalar, baobab ağaçları ve kalın yapraklı ağaçlar bakımından
oldukça zengindir. Malavi Gölünün Nkhata Körfezi kıyıları ise
tropikal ormanlarla kaplıdır. Bütün bu ormanlar, ülkenin yaklaşık %
20’sini kaplar. Bu ormanlarda genellikle fil, aslan, leopar, çita,
porsuk, çakal, zebra, su aygırı, maymun ve antilop, bol miktarda
mevcuttur.
Malavi, yeraltı kaynakları bakımından fakir olup, mâden ihtiyâcını
daha çok komşu ülkelerden tedârik ederek karşılar.
Nüfus ve Sosyal
Hayat
Malavi nüfûsunun çoğunluğunu, Bantu aşîretinden olan yerliler teşkil
etmektedir. Çok az miktarda Asyalı ve Avrupalı da mevcuttur.
Yaklaşık 8.515.000 kişi olan nüfûsun büyük çoğunluğu aşağı yukarı
200 kişiden teşkil edilmiş küçük köylerde yaşar. Nüfûsun % 10’luk
bir bölümü ise şehir merkezlerindedir.
Halk genellikle tarımla uğraşır. Bununla berâber Rodezya, Güney
Afrika Cumhûriyeti ve Zambiya’ya mâden ocakları ve çiftliklerde
çalışmak üzere binlerce işçi gider. Yıllık millî gelir ve halkın
refah seviyesi oldukça düşüktür. Kişi başına düşen millî gelir ise
sâdece 200 dolar kadardır (1993). Televizyon yayını yoktur. Ulaşım
yolları ise kifâyet etmemektedir.
Resmî dil İngilizce ve halkın % 90’ının konuştuğu Malavice (Şiş-va
lisanı)dir. İngilizce öğretim yapan yabancı okullardan başka,
özellikle 1948 yılından sonra açılan yerli okulların sayısı bir
hayli fazladır. Böylece halkın % 60’a yakın bir bölümü okur-yazar
hâle gelmiştir. Halk, çoğunlukla yerli inançlara mensuptur. Son
zamanlarda İslâmiyet hızla yayılmaktadır. Bugün nüfûsun % 35’lik bir
bölümü İslâmiyeti kabul etmiştir.
Siyâsî Hayat
Demokratik parlamenter ve başkanlık sistemi ile idâre edilmektedir.
Cumhurbaşkanı, normal olarak beş yıllık bir görev süresi için
seçilmektedir. Millet Meclisi 102 üyeden meydana gelmiş olup, sâdece
Millî Kongre Partisinin hazırladığı aday listesine göre seçilir.
Meclisin 15 üyesi ise parti tarafından seçilir. Yasama gücü meclise
âittir. Hükûmet, Meclis üyelerinden Devlet Başkanının tasvibi ile
kurulur. Meclis, 1971 yılında çıkardığı bir kânunla, Dr. Banda’yı
ömür boyu devlet başkanı îlân etti. Hâlâ bu görevde bulunmaktadır
(1993).
Ekonomi
Ekonomi daha çok tarım ve hayvancılığa dayanır. Halkın % 90’ı tarım
alanında çalışır. Ülke topraklarının 25.000 km2si tarıma
elverişlidir ve oldukça verimlidir. En çok yetişen ürünler, çay,
tütün, mısır, kahve, manyok, pirinç, şekerpancarı, darı, pamuk,
sebze ve meyvedir. En önemli ihraç ürünleri tütün, çay ve pamuktur.
Ülkede tarım ürünlerini işleyen işletmelerden başka bir rafineri,
îmâlât sanâyii, çimento, dokuma ve seramik fabrikaları mevcuttur.
Ormanlarından elde edilen kereste çok makbul olup, ülkenin önemli
gelir kaynağıdır. Mâdenleri yetersiz miktardadır ve daha çok îmâlât
sanâyiinde kullanılır. Dış ülkelerden umûmiyetle tüketim malları,
petrol, çeşitli mâdenler, makina ve motorlu araç ithâl eder.
Ülkenin gelir kaynakları arasında balıkçılık ve turizm önemli yer
tutar. Malavi Gölü, Rift Vâdisi ve Mlanje Dağı turistik açıdan büyük
önem taşımaktadır.
