<<
GERİ DÖN
Mozambik
DEVLETİN ADI: Mozambik Halk Cumhûriyeti
BAŞŞEHRİ: Maputo NÜFUSU: 14.842.000
YÜZÖLÇÜMÜ: 799.380 km2
RESMİ DİLİ: Portekizce
DİNİ: Putperest, İslâmiyet, Hıristiyanlık
PARA BİRİMİ: Mozambik Esküdosu
Güneydoğu Afrika’da bağımsız bir devlet. Mozambik’in kuzeyinde
Tanzanya, kuzeybatısında Malawi, Zambiya, batısında ve
güneybatısında Güney Afrika Cumhûriyeti, Swaziland, doğusunda Hind
Okyanusu yer alır. Önceden Portekiz’in denizaşırı bir eyâleti olarak
bilinen Mozambik, 25 Haziran 1975’te bağımsızlığını kazanmıştır.
Portekiz, 15. yüzyıl sonlarında Hind Okyanusuna açıldığında,
ticâretin kontrolü Arapların elindeydi. Doğu Afrika’da Portekiz’in
hedefi, Araplardan kıyı limanlarını elde ederek, altın ve gümüş
mâdenlerini eline geçirmekti.
Mozambik 1520’lere doğru Portekiz’in eline geçti. Portekiz her sene
buradan tonlarca fildişi satın alıp götürdü. Güney Amerika’daki
kolonisi Brezilya’nın işçi ihtiyâcını karşılamak için köle
ticâretini başlattı. Bununla berâber doğu kesimin çoğu İngiltere ve
Hollanda’nın eline geçince, Mozambik’in limanlarındaki ticâret
âniden düştü. Böylece Mozambik 200 yıl süren gerileme dönemine
girdi.
Ülkenin şimdiki sınırları 1884-1885 Berlin Konferansında tesbit
edildi. Avrupalı güçler Afrika’yı sömürge olarak paylaştığında,
Mozambik, Portekiz tarafından denizaşırı bir eyâlet olarak kabul
ediliyordu. Ülke Lizbon’dan tâyin edilen bir genel Vâli tarafından
yönetiliyordu. 1961 yılında Tanganyika’nın (sonra bu devlet Zengibar
ile birleşerek Tanzanya’nın bir parçasını meydana getirmiştir),
bağımsızlığını kazanmasından sonra Mozambik’in bağımsızlığını hedef
alan milliyetçi bir hareket başladı. 1962’de dağınık gruplar Frente
de Libertacao de Mozambique (Frelimo) veyaMozambik Hürriyet Cephesi
adı altında birleştiler. Frelimo büyük ölçüde dış destek sağladı.
Bilhassa silahlar ve diğer askerî techizat Doğu Avrupa’dan ve
komünist Çin’den, mâlî yardım ise Afrika Birliği Teşkilâtından
geldi.
Gerillalar 25 Eylül 1964’te Tanzanya sınırından Mozambik’e girip
Portekiz askerî tesislerine saldırınca isyan hareketi başlamış oldu.
Uzun süre devâm eden mücâdele sonrasında 1974 başlarında
Portekiz’deki yeni ihtilal hükûmeti Afrika’daki sömürgelerine
bağımsızlık verme niyetini açıkladı. Böylece 25 Haziran 1975’te 470
yıl devâm eden sömürge idâresi ve 10 yıllık gerilla savaşı sona
erdi. Frelimo’nun siyâsî kontrolünde Mozambik Halk Cumhûriyeti
kuruldu. Günümüzde hâlâ Marksist-Leninist bir idâre ile
yönetilmektedir.
Fizikî Yapı
Kıyı Ovası Mozambik topraklarının beşte ikisini ihtivâ eder. Bu
bölgenin batısında, deniz seviyesinden yaklaşık 150 ilâ 200 metre
yüksekliğe sâhip alçak yaylalardan ve tepelerden meydana gelen bir
geçiş bölgesi bulunur. Ülkenin batı kısımları ortalama 1050 metre
yüksekliğiyle üçüncü bir bölge teşkil eder. Bu bölge Rodezya dağlık
arâzilerinin bir uzantısıdır. Tete’nin kuzeybatı eyâletindeki 2000
metre yüksekliğindeki Namuli Dağları, merkezi Mozambik’teki
Gorongossa Dağları ve güneybatı sınırı boyunca uzanan Lebombo
Dağları bu bölgede yer alır.
Mozambik’in bütün nehirleri Hint Okyanusuna dökülmekte olup, ülkede
yoğun bir ağ meydana getirir. Kuzeyden güneye büyük nehirler Ruvuma,
Ligonha, Lurio, Zambezi ve Limpopo’dur. Yağış miktarı
değişiklikleri, nehirlerin akışını düzensiz hâle getirir.
Dolayısıyla düzenli olarak nehirlerde ulaşım yapılması mümkün olmaz.
İklimi
Mozambik’te tropikal iklim hüküm sürer. Yılda, bir kurak ve bir
yağışlı mevsim olmak üzere iki mevsim vardır. Hemen hemen yıllık
yağışın hepsi, ekimden marta kadar devâm eden yağışlı mevsimde
görülür. Bu dönemde yağmur getiren kuzeydoğu muson rüzgârları ile
değişen sıcaklıklar yüksektir. Kıyıda sıcaklık, yağışlı mevsimde %
80 civârında nisbî bir nemlilikle, 27°C ilâ 29°C arasında
değişir.Yağış miktarı Quelimane veBeira arasındaki merkezi kıyıda
oldukça fazla olup, yılda ortalama 760 mm’dir. Kıyıdan içeriye
uzanan ovanın bu kısmında yağış ve nem azalır. Fakat iç kesimdeki
yaylada tekrar yükselir. Mozambik’te en yüksek yıllık yağış miktarı
1650 mm ile kuzey dağlarında ve Rodezya sınırı boyunca vukû bulur.
İç kesimin iki büyük kısmı oldukça kuraktır. Bunlar yılda 300 mm
yağış alan Gaza’nın güneybatı eyâleti ve Tete etrâfındaki Zambezi
Vâdisidir.
Hafif kurak mevsim, nisan ayından eylüle kadar devâm eder. Bu
dönemde, ekvatordan güneye doğru akan Mozambik sıcak su akıntısı,
kıyıya 19°C’lik sıcaklık ortalaması kazandırır.
Tabiî Kaynakları
Kıyıdan îtibâren kuzeyde ve güneyde, iç kesimde yabânî mahuncevizi
ağaçları bulunur. Kıyı hattı boyunca, bilhassa nehir yolları
dışında, mangrar (tropik deniz sâhillerinde bataklıklarda mevcut
olan karakteristik bir bitki) bataklıkları ve hindistancevizi ile
hurma ağaçları mevcuttur. Diğer ağaçlar sedir, abanoz, demirağacı ve
sandal ağacıdır. Nehir kıyılarında bamba ve mızrakotu, ormanlarda
kauçuk asmaları yetişir.
Mozambik’te çok çeşitli hayvanlara rastlamak mümkündür. Zebra ve
ceylanların çoğu türleri, manda, aslan ve leoparlar ülkenin her
tarafında bulunur. Timsah ve suaygırları nehirlerde ve göllerde
mevcuttur. Kuzey ve kuzeydoğuda gergedanlar, Güney Afrika sınırında
zürafalar bulunur.
Ülkenin yeraltı zenginlikleri mâden kömürü ve boksitten ibârettir.
Nüfus ve Sosyal
Hayat
Mozambik nüfûsunun % 98’den fazlasınıAfrikalılar meydana getirir.
Kalanı Avrupalılar, Hintliler, Doğu Asyalılar ve melezlerden
(Afrikalı-Avrupalı karışımı) ibârettir. Nüfûsun % 90’ı tarım
işçisidir. Hintliler ve Doğu Asyalılar önceden beri ticâretle meşgul
olurlar. 1974’lerde 120.000 Portekizlinin göçü, ülkeyi, modern
ekonominin iyi işlemesi için gerekli eğitimli personelden mahrum
bırakmıştır.
Mozambik’le Afrikalı toplumlar ve komşu devletlerdeki kabîleler
arasında büyük bir benzerlik vardır. Hepsi Bantu dillerini konuşur.
En çok kullanılan diller güneyde Thonga, Zambezi Vâdisinde Nyanja,
kuzeyde Maksa ve Yao, kuzeydoğuda ve kıyıda Swahili’dir. Resmî dil
Portekizcedir.
Zambezi Nehrinin kuzeyinde Moravi, Yao, Makoe ve Lomue kabîleleri
bulunur. Güney Mozambik’te ise Shona, Thoaga, Chopi ve Ngoni
kabîleleri vardır.
Nüfûsun % 58’i putperest olup, kalanını Müslümanlar ve Hıristiyanlar
meydana getirir.
Bütün eğitim kuruluşları devletin elindedir. Okullarda ülkenin tek
partisi olan Frelimo’nun ideolojisi öğretilmektedir. Okuma-yazma
oranı % 15 civârındadır.
Siyâsî Hayat
Ülkenin siyâsî hayâtına marksist bir parti olan Frelimo hâkimdir.
Anayasa, bütün hükûmet kuruluşlarının Frelimo’ya tâbi olduğunu
belirtir. Bunun başkanı otomatik olarak cumhurbaşkanıdır. Halk
Meclisi, Frelimo’nun merkezî ve yürütme komitelerinden ve kabînedeki
yardımcı bakanlardan ve eyâlet yöneticilerinden meydana gelir. İlâve
olarak Frelimo her eyâletten iki temsilci ve ordudan üyeler seçer.
Merkezî Komite de nüfûsun büyük çoğunluğunu temsil etmek üzere 10
vatandaş seçer. Mozambik en çok Tanzanya ile sıkı siyâsi bağlar
kurmuştur.
Ekonomi
Mozambik ekonomisi büyük ölçüde tarıma dayanır. İşlemeye elverişli
toprakların % 5’i ekilidir. Mahuncevizi, şeker ve pamuk başlıca
ihraç ürünleridir. Ayrıca, çay; kurutulmuş hindistancevizi içi ve
sisal de (bir çeşit elyaf) önemlidir. Bu altı mahsul Mozambik
ihrâcatının % 60’ını teşkil eder. Büyük hindistancevizi, pirinç,
buğday, mısır, yerfıstığı ve muz esas îtibâriyle iç tüketimde
kullanılmak üzere yetiştirilir. Mozambik, dünyânın en çok
mahuncevizi üreten ülkelerinden biridir. Bunun en büyük müşterisi
Hindistan ve ABD’dir.
Sanâyi ürünleri her ne kadar millî gelirin % 10’unu meydana
getiriyorsa da, 1960’tan beri arttırılmaktadır. Sanâyi esas
îtibâriyle şeker, hindistancevizi, buğday ve pamuk gibi temel
ürünlerin işlemesine tahsis edilmiştir. Çimento ve sun’î gübre
fabrikaları iç ihtiyaçları karşılar. Komşu ülkelere ihraç için;
demiryolu, araba ve makinaları îmâl eder. Başşehir Maputo’daki bir
petrol rafinerisi, Güney Afrika Cumhûriyetine ve Swaziland’a petrol
ihraç etmektedir.
Zembezi Nehri üzerindeki Cabora Bassa Barajı Afrika’nın en büyük
hidroelektrik projesidir. 1969’da yapımına başlanan baraj 1974’de
tamamlanarak bir milyar dolara mal olmuştur. Üretilen elektriğin
çoğu, Güney Afrika’ya satılmaktadır.
Ülkenin demiryolu şebekesi, öncelikle kıyı ile iç kesim arasında yük
taşımaya tahsis edilmiştir. Ana limanların herbiri (Maputo, Beria ve
Nacola) komşu ülkelere uzanan demiryollarının uç noktasıdır. Esas
îtibârıyla bu yollarda yapılan transit ticâret, Mozambik döviz
gelirlerinin % 30’unu sağlar. Ülkeyi kaplayan demiryolu ağı,
Mozambik’i iyi karayollarından mahrum bırakmıştır. Yolların yaklaşık
% 10’u asfalttır. Bütün ana yollar, iç kesimi limanlara bağlar ve
Beira-Maputo karayolu hâriç pek az iyi tali yol vardır.
İndirimli Oto
Kiralama Mozambik
Araç Kiralama brokerı olan Traveljigsaw, dünyaca ünlü oto kiralama
firmlarıyla iş birliği yapmasından dolayı yurtiçi ve yurtdışında
4000 fazla bölgede imdirimli oto kiralama olanağı sağlamaktadır.
Şirketimizden dünyanın her yerinde olduğu gibi Mozambik içinde de
indirimli ve hesaplı fiyatlarla araç kiralama yapabilirsiniz.
Mozambik için indirimli araç kiralama yapmak istiyorsanız sağdaki
hızlı erişim linklerini kullanabilirsiniz.
Mozambik Ülkeler
Arası Araç Kiralama
Kiraladığınız araç ile ülkeler arası geçiş yapacaksanız bu konuda
kısıtlamalar olabilir. Genellikle diğer ülkelere geçebilmek için
özel belgeler gerekebilmekte ya da araba kira firması tarafından bu
durumda ilave ücret talep edilebilmekte. Bu nedenle rezervasyon
sırasında arkadaşlarımızı bu konuyla ilgili haberdar ediniz.
