<<
GERİ DÖN
Nikaragua
DEVLETİN ADI: Nikaragua
BAŞŞEHRİ: Managua NÜFUSU: 4.131.000
YÜZÖLÇÜMÜ: 130.000 km2
RESMİ DİLİ: İspanyolca
DİNİ: Hıristiyanlık
PARA BİRİMİ: Cordoba
Kuzeyde Honduras, batıda Karayip Denizi, güneyde Kostarika ve doğuda
Pasifik Okyanusu ile çevrili olan Nikaragua, 10° 43’ ve 15° kuzey
enlemleriyle 83° 09’ ve 87° 41’ batı boylamları arasında yer alır.
Nikaragua Orta Amerika’nın yüzölçümü en büyük, nüfus yoğunluğu en
düşük olan ülkesidir.1502 yılında Nikaragua kıyıları Colombus
tarafından keşfedildiğinde ülke nüfûsunu Miskitolar gibi birçok
yerli kabile meydana getiriyordu. 1523’de bir İspanyol kaptanı
Garanada ve Léon’de yerleşme merkezleri kurdu. On yedi ve on
sekizinci yüzyıllarda İspanyollar Nikaragua’nın büyük bölümünü
sömürge hâline getirdiler.
Nikaragua 1821’de İspanya’dan bağımsızlığını kazandıktan sonra, kısa
bir süre Meksika ile daha sonra Orta Amerika Birleşik Eyâletleri ile
birleşti. Nihâyet 1838’de bağımsız ayrı bir cumhûriyet oldu. Bundan
sonra, liberaller ve muhâfazakârlar ülkede idâreyi ele geçirmek için
birbirleriyle mücâdele ettiler. Amerika Birleşik Devletleri Deniz
Kuvvetleri, yirminci yüzyıl başlarında son olarak 1926 ve 1933
yılları arasında olmak üzere defâlarca ülkeyi işgâl etti.
Yapılan seçimler sonunda, 1 Ocak 1937’de Anastasia Somoza iktidârı
ele geçirince, 42 yıl devam eden Somoza âilesinin diktatörlüğü
başlamış oldu.
Aralık 1972’de Managuada vukû bulan zelzele, Somoza âilesi
diktatörlüğünün yıkılmasına başlangıç teşkil etti. Somozalar zelzele
için verilmiş olan milyonlarca dolarlık yardımı kendi özel
maksatları için kullandılar. Bütün kamuoyu aleyhlerine döndü. Ayrıca
Sandinista Millî Kurtuluş Cephesi devlet için önemli bir tehlike arz
ediyordu. 1978’de rejim kuvvetlerindeki bölünme hızlandı. Aynı yılın
başlarında da Prensa Gazetesi’nin rejimin ateşli muhâlifi olan
başyazarı öldürülünce, olay Somoza rejimine mal edildi. Bu olay ülke
çapında genel bir grev ve lokavta sebep oldu. Sandinistalar birçok
hükümet görevlisini rehin alarak, Somoza’yı, tutuklanan gerillaları
serbest bırakmaya zorladı. 1978 Ağustos ve Eylülünde, rejime karşı
yapılan hareket başarısızlıkla sonuçlandı. 1979 Haziranında solcu
Sandinista gerillaları rejime karşı son askerî harekâtı başlattılar.
Kostarikada sürgünde bir hükümet kurdular. Somoza 19 Temmuz 1979’da
kaçınca, marksist Sandinista gerillaları ülkede yönetimi ele
geçirdiler. On bir yıl ülkeyi yöneten marksist Sandinista lideri
Daniel Ortega 25 Şubat 1990’da yapılan seçimlerde yenilgiye uğradı.
On dört partinin meydana getirdiği Millî Muhâlefet Birliği(UNO)
Millî Meclisteki 92 sandalyeden 51’ini kazandı ve Videta Barrioi de
Chamorro başkan oldu.
Fizikî Yapı
130.000 km2lik yüzölçüme sâhip olan Nikaragua, üç farklı bölgeye
ayrılır. Batıda Pasifik alçak arâziler bölgesi, orta kesimde And
Dağlarının kuzey-güney istikâmetindeki sıradağlarla birleştiği
yerlerdeki yüksek arâziler ve doğuda Mosquito kıyısı adı verilen
Karayib alçak arâziler bölgesi. Batıda Pasifik kıyısında, deniz
seviyesinden yüksekliği 37 metre olan ve yaklaşık 61 km uzunluğunda
ve 26 km genişliğinde Managuva Gölü yer alır. Bu göl Tipitipa
Nehriyle ülkenin en büyük gölü olan Nikaragua Gölüne irtibatlanır.
Nikaragua Gölü deniz seviyesinden 32 metre yüksek olup, 160 km
uzunluğunda ve 72 km genişliğindedir. Bu göl, Karayib Denizine
dökülen ve Kostarika ile sınırın büyük kısmını teşkil eden San Juan
Nehrini besler.
Pasifik kıyı bölgesinin doğusunda, Orta Amerika Dağlarının kuzeyden
güneye uzanan iki sıradağı yer alır. Bu sıradağlar bir yayla ile
birbirlerinden ayrılmıştır. Burası ülkenin en büyük bölgesidir.
Batıdaki dağ zincirinin kenarında, 20’den fazlası arasıra püsküren
volkanik tepeler bulunur.
Nikaragua’da zelzele de çok olur. Bâzan bu yer sarsıntıları büyük
zararlara yol açmaktadır. 1931’de başşehir hemen hemen tamâmen
tahrip olmuştur. 1972’de vukû bulan başka bir zelzelede başşehir
dümdüz hâle gelmiştir. Dağların ve yaylanın doğusunda Karayib Kıyı
Ovası uzanır. Burada ilk oturan Miskito yerlileri sebebiyle, bu kıyı
Mosquito (Miskito) kıyısı olarak bilinir.
İklim
Nikaragua tropikal bölgede yer alır. Ülkenin büyük bölümünde sıcak
ve nemli bir iklim hâkimdir. Alçak arâzilerde çok yüksek sıcaklıklar
vukû bulur. Bununla berâber doğudan esen alizeler buralarda iklimi
bir miktar mûtedil (ılıman) hâle getirmektedir.Tepelerde ve dağlarda
da iklim mûtedildir. Atlantik kıyıları, Pasifik kıyılarına nazaran
daha çok yağış alır. Pasifik kıyısında yıllık ortalama yağış miktarı
3810 mm, Atlantik kıyısında ise yılda ancak 1140 mm yağış alan
Managua hâriç 2030 milimetredir. Sene, biri kurak, diğeri yağışlı
olmak üzere iki mevsime ayrılır. Managua’da sıcaklık ortalaması,
aralıkta 27°C, mayıs ve haziranda 30°C arasında değişir.
Tabiî Kaynakları
130.000 km2lik yüzölçüme sâhip olan Nikaragua arâzisinin yaklaşık
62.400 km2si kereste ormanı ile kaplıdır. 50 çeşide yakın ağaç
vardır. Bunların en önemlileri çam, meşe, mahun ve sedirdir. Ülkenin
vahşî hayvanları puma, jaguar, geyik, maymun ve timsahlardır.
Ülkenin en başta gelen yeraltı kaynakları altın, gümüş ve bakırdır.
Nüfus ve Sosyal
Hayat
4.131.000 kişilik Nikaragua nüfûsunun % 40’ı şehirlerde, kalanı
köylerde yaşamaktadır. Ülkenin en büyük şehri başşehir Managua olup,
nüfûsu 1.026.000’dir. Diğer önemli şehirler Leon, Granada ve
Chiandega’dır. Nikaragua nüfûsunun büyük çoğunluğunu, Avrupalılarla
Amerikalı yerlilerin karışımından meydana gelen melezler teşkil
eder. Bununla berâber Karayib kıyısında ülkenin kalan nüfusundan
oldukça farklı olan iki grup yaşamaktadır. Bunlar, hâlâ geniş ölçüde
kabileler hâlinde yaşayan Mosquito (Miskito) yerlileri ve 19.
yüzyılda ülkenin bu kısmına İngilizler tarafından Afrika’dan köle
olarak getirilen Jamaikalıların soyundan gelenlerdir. Bunlar diğer
Nikaragualılardan ekonomik ve kültürel bakımdan büyük ölçüde ayrı
kalmıştır.Nikaragualıların büyük çoğunluğu resmî olarak Roma
katoliğidir. Karayib kıyısındaki Blufields bölgesinde Jamaikalıların
soyundan gelen 70.000 kadar protestan vardır. Ülkede okuma yazma
oranı % 70’tir ve her bin kişiye 13 öğretmen düşmektedir. 1979’da
başa geçen ihtilal hükümeti dış ülkeler de dâhil olmak üzere,
nüfûsun birçok sektöründen öğretmen temin etmiştir. Diğer ülkelerden
getirtilen öğretmenlerin çoğu Küba’dandır. Yüksek tahsil Managua’da
ve Leeon’da kolları olan devlet üniversitesinde veManagua’daki Orta
Amerika Katolik Üniversitesinde yapılmaktadır. Ayrıca üç yüksek
teknik okul vardır.
Ekonomi
1978-1979’daki iç savaş sanâyi merkezlerini yıkmış ve tarımı ciddî
şekilde kötü duruma sokmuştur. İhtilâl hükümeti tarafından girişilen
zora başvuran reformların bir netîcesi olarak ekonomi daha da
düzensiz hâle gelmiştir. İhtilalden beri birçok ülkeden alınan
yardım geniş ölçüde ekonominin geliştirilmesinden ziyade ülkenin
yeniden inşasına ayrılmaktadır. Çalışan nüfûsun % 47,9’u tarımla, %
15’i îmâlât, inşâat, mâdencilik gibi işler ve % 35’i çeşitli
hizmetlerde, ulaştırma ve ticâretle uğraşmaktadır. Tarım ve
hayvancılık Nikaragua ekonomisinin en büyük bölümünü meydana
getirmektedir. Pamuk, kahve, et, kimyevî ürünler ve şeker başlıca
ihraç mallarıdır. Ekilen toprakların yarıdan fazlası pamuk ve
pirince ayrılmıştır. Kalan topraklarda kahve, şeker kamışı, tahıl,
süpürge darısı ve fasulye ekilmektedir.
Îmâlât sanâyiinin ana dalları, şeker sanâyi, yemeklik yağ üretimi,
plastik sanâyi, deri sanâyi, tekstil sanâyi, kimyâsal ürünler,
çimento sanâyi, meşrubat ve alkollü içkiler, et ve süt mâmulleri,
kontraplak sanâyiidir. Nikaragua’da başlıca altın ile gümüş ve bakır
mâdenleri işletilmekte ve bunların çoğu ihraç edilmektedir.
Nikaragua en çok ABD, Venezuela, Almanya, Japonya, Kostarika ve
Guatemala ile ticâret yapmaktadır. Başlıca ithal malları, makina ve
arabalar, kimyâ malzemeleri, ham petrol ve gıdâ maddeleridir.Ülkede
ulaşım demir, kara ve hava yollarıyla sağlanır. Demiryollarının
uzunluğu 300 km, karayollarının uzunluğu ise 14.997 km olup, bunun
ancak % 10’u asfalttır. Ülkede bir tâne uluslararası havaalanı
vardır. Nikaragua'da araç kıralama ve rentacar gayet uygun adresler.
