<<
GERİ DÖN
RADYOTERAPİ İÇİN
GENEL UYARILAR
Tedavi boyunca karşılaşabileceğiniz bazı özel durumlar ve bu konuda
yapmanız gerekenleri şu şekilde sıralayabiliriz :
- Yorgunluk,
halsizlik hissi :
Tedaviniz süresince kendinizi yorgun, halsiz hissedebilirsiniz. Bu
durum ilerleyen haftalarda, verilen doz arttıkça daha belirgindir.
Bu yorgunluk, tedavinizden kaynaklanan, beklenen bir durumdur ve
kesinlikle hastalığınızın kötüye gittiği şeklinde yorumlanmamalıdır.
Tedavi bittikten sonra da azalarak kaybolacaktır. Bu gibi durumlarda
kendinizi fazla yormamanızda, dinlenmek için daha fazla zaman
ayırmanızda fayda vardır. Akşam saatlerinde, kafeinli içecekler, geç
saatte yemek yeme gibi uyku kaçırıcı alışkanlıklardan
uzaklaşmalısınız. Yorgunluk hissi, tedaviye bağlı olarak
alyuvarlarınızın azalması sonucu da oluşabilir. Bu durumda
doktorunuz demir hapları ya da kan nakli önerebilir. Yorgunluk hissi
tedaviden sonra kaybolacaktır, birkaç ay sonra yeniden belirirse,
bunun hastalıkla bağlantılı olma olasılığı vardır, doktorunuza haber
veriniz.
- Beslenme ve sıvı
alımı :
Tedavi süresi ve şekli ne olursa olsun, radyoterapiniz boyunca
sağlıklı beslenmeye ve bol su içmeye mutlaka özen göstermelisiniz.
Bazı hastalarda tedaviye bağlı iştahsızlık belirir, yemek
alışkanlığı değişir, ama herşeye rağmen beslenme konusunda hassas ve
gayretli olunmalıdır. Bol su içilmesi de özellikle baş-boyun bölgesi
ve göğüs kafesi ışınlamalarına bağlı yan etkiler açısından faydalı
olacağı gibi, vücudun temel ihtiyacı olarak gereklidir. Gün boyu üç
öğün yemek yerine, az ve sık yemek daha uygundur. Radyoterapi
sırasında biraz kilo vermeniz doğaldır, ama yemek konusunda belirgin
sorunlarınız varsa, mutlaka doktorunuzdan yardım isteyiniz.
- Cilt bakımı :
Bazı hastalarda tedaviye bağlı cilt reaksiyonları gelişir. Bu,
hastanın ve tedavinin özelliklerine göre değişen sıklıktadır. Her
tedavi planlamasında hastaya cilt bakımı konusunda önerilerde
bulunulur. Bu öneriler, tedavi kurumuna göre değişir. Bazı
merkezlerde tedavi boyunca tedavi alanı cildine su teması yasaklanır
ve dolayısıyla hastadan banyo yapmaması istenir. Bazı merkezlerde
ise tedavi bölgesini ılık su ile yıkayıp, ardından yumuşak bir havlu
ve yavaş hareketlerle, tam bir kurulama koşuluyla banyoya izin
verilir.
Tedavi bölgesinde ilerleyen haftalarda hafif kaşıntı hissi
belirebilir. Bu bölgeyi asla ovalamayınız, asla kaşımayınız, çünkü
tedaviye bağlı olarak bu bölgedeki deri giderek incelir, hassaslaşır
ve kolay tahriş olabilir. Parfümli sabunlar, parfümlü pudralar,
deodorantlar, losyonlar, kremler cildinizi tahriş edici maddelerdir
ve tedavi süresince kullanmanız sakıncalıdır. Kimi durumlarda
doktorunuz size parfümsüz, bebek pudrası (talk) önerebilir. Tedavi
süresince (banyoya izin veriliyorsa) ve tedavi sonrası erken dönemde
çok sıcak su ile banyo ve tedavi bölgesine sabun bezi gibi tahriş
edebilecek maddelerin teması sakıncalıdır. En iyisi bu süre zarfında
ılık su ve parfümsüz sabun kullanmaktır.Tedavi bölgesinin ıslak
olması, cilt reaksiyonu riskini artırır. Terleme durumunda temiz ve
yumuşak bir havlu ile ve hafif hareketlerle bu bölgeyi derhal
kurulamalıdır.
Tedavi bölgesine yapılan işaretlerin çıkmaması gerekir. Eğer
işaretler azalır ya da tamamen yok olursa, kendi kendinize bu
işaretleri yeniden yapmayı asla denemeyiniz.
Zaten işaretleriniz hergün teknisyeniniz tarafından kontrol
edilmektedir ve eğer silinmeye yüz tutarsa sadece doktorunuz
tarafından yinelenecektir.
Baş ve boyun bölgesinden radyoterapi alan erkeklerin tedavi
süresince traş köpüğü, traş kremi ve jilet kullanarak traş
olmalarına izin verilmez. Mümkünse tedavi boyunca traş olmamak en
iyisidir. Eğer gerekliyse, traş makinesi ile traşa izin verilebilir.
Cilde ait bu kısıtlamalar sadece tedavi bölgesi cildini
ilgilendirir. Cildinizin diğer bölümlerine dair herhangi bir önlem
almanıza gerek yoktur. Ayrıca söz konusu kısıtlamalar sürekli değil,
sadece tedavi süresince ve tedavi sonrası erken dönem için
gereklidir.
- Güneşten korunma
: Tedavi
gören bölge cildi incelir ve hassaslaşır. Bu nedenle yazın etkili
güneşe, kışın sağuk rüzgara maruz kalmamalıdır. Bu durumlar, cildi
tahriş edeceği gibi, reaksiyon riskini de artırır. Tedavi bitimini
takiben en az 1 yıl süreyle, tedavi gören bölgenin kuvvetli güneş
ışığından korunması gerekir. Bu süreden sonra bile bazen cilt
hassasiyeti devam edebilir ve özel bakım gerektirebilir. Bu durumda
yüksek koruma faktörlü güneş kremleri kullanarak güneşe çıkılabilir.
- Giyim :
Tedavi edilen bölge cildine temas eden kumaşın dikkatli seçilmesi
önemlidir. Doğal liflerden yapılan giysiler daha uygundur, cildi
tahriş etmez. Yünlü, naylon giysiler tahriş edici olabilir. Omuz
askıları, sütyen askıları tedavi edilen cildi sıkıyorsa
sakıncalıdır. Meme bölgesinden tedavi alan hanımların tedavi
süresince sütyen kullanmamaları isabetli olacaktır. Boyun bölgesine
radyoterapi uygulanıyorsa, dar yakalı giysilerden ve kravattan
kaçınmalıdır. Ama tedavi edilen bölgeyi özellikle kuvvetli güneş ve
soğuk rüzgardan korumak da gereklidir. Bu amaçla boyun için ipek
veya pamuklu fular, saçlı deri için aynı kumaşlardan eşarp uygun
seçimlerdi.
