<<
GERİ DÖN
RADYOTERAPİ VE
CİNSELLİK
KADINLAR İÇİN :
Pelvis (kalça) bölgesine uygulanan radyoterapi, yumurtalık
faaliyetlerini etkiler. Yumurtalıkların faaliyeti çok küçük
dozlardan bile etkilenir ve birkaç tedavi ile tamamen durabilir.
Hasta genç ve ileride doğum yapmayı düşünen biri ise, küçük bir
cerrahi girişimle yumurtalıkların tedavi alanı dışına çekilip,
tedavi sonrası tekrar eski yerlerine getirilmesi mümkündür. Ama Meme
Kanseri gibi hormon bağımlı tümörlerde yumurtalık faaliyetlerini
sonlandırmak için özellikle bu bölgeye tedavi verildiği de olur ve
bu, kendi başına bir tedavi yöntemidir.
Yumurtalıklara radyoterapi uygulanması, menapoza neden olur. Bu
yavaş yavaş ve birkaç ay içinde belirir. Menapoz, sıcak basmaları,
ani bastıran terlemeler, cilt kurulukları, vajinal kuruluk gibi
belirtilerle ortaya çıkar.Bu belirtileri hafifletmek için doktorunuz
size yardımcı olacaktır. Bu gibi durumlarda bir jinekolog desteği de
faydalı olacaktır, ama jinekoloğun asıl hastalığınızdan ve menapoz
sebebinden mutlaka haberi olmalıdır. Çünkü klasik menapoz
belirtilerine yönelik hormonal tedavi, asıl hastalığınız için çok
tehlikeli olabilir.
Vajinal bölgeyi içeren radyoterapi uygulamaları sonrası vajinal
kuruluk ve nadiren daralma olabilir. Tedavi sonrası vajinayı
esnetecek genişletici, yağlayıcı kremler kullanmanız gerekebilir.
Bunların ne şekilde kullanılacağı size doktorunuz ve hemşireniz
tarafından anlatılacaktır. Başlangıçta cinsel ilişki rahatsızlık
verici olabilir. Bu durumda da vajinayı yağlandıran maddeler
kullanılabilir. Düzenli cinsel ilişki, vajinanın açılmasına,
genişlemesine yardımcı olacaktır. Ama birçok kadın radyoterapinin
yan etkileri altında iken düzenli cinsel yaşama dönmeye kendilerini
hazır hissedememektedirler. Bu çok doğal bir tepkidir ve tedavinin
yan etkileri geçtikçe, hem cinsel ilgi geri gelecek, hem de ilişki
sırasındaki rahatsızlık hissi kaybolacaktır.
Bu yan etkiler özellikle menapoza hazır olmayan genç hanımlar için
üzücü ve sıkıntı verici olabilir. Korku ve endişelerinizi varsa
eşinizle ve doktorunuzla çekinmeden konuştuğunuz oranda bu
sorunların azalacaktır.
ERKEKLER İÇİN :
Erkeklerde testisler bölgesinin ışınlanması da benzer şekilde, düşük
dozlarda bile üreme faaliyetlerini etkiler. Genç hastalar için
gerektiğinde, testisleri bir elbise gibi saran, özel kurşun koruma
kalıpları hazırlanır.
Hastalık hakkındaki endişelere radyoterapi endişeleri ve yan
etkilerinin de eklenmesi, yaşadıklarınızın sizi cinsellik
düşünemeyecek kadar üzüp, yorması gibi faktörler geçici
iktidarsızlık sorunu yaratabilir. Cinsel ilginiz (libido)
azalabilir. Bu etkiler tedavinizin bitimini izleyen birkaç hafta
içinde de izlenebilir ve sıkıntı verici bir durumdur. Sorunlarınızı
varsa eşinizle ve hiç çekinmeden doktorunuzla konuşmanız, herşeyin
yoluna girmesi sürecini hızlandıracaktır.
DOĞURGANLIK :
Radyoterapi uygulamalarının çoğunluğu cinsel isteklerinizi ya da
çocuk yapma fonksiyonlarınızı etkilemez. Radyoterapi görmüş
anne-babalardan birçok sağlıklı bebek dünyaya gelmiştir ve geçmişte
radyoterapi almış olmanın anormal bebek dünyaya getirmeye yol
açmadığı kesinlikle ortadadır. Ancak bayanlar için yumurtalıklara,
erkekler için testislere isabet eden radyoterapinin geçici ya da
kalıcı kısırlık riski vardır. Doktorunuz bu durumu tedavinizden önce
sizinle görüşecek ve bu konuda onayınızı almadan tedaviye
başlayamayacaktır. Bu durum özellikle çocuk sahibi olmayı isteyen
genç insanlar için çok üzücü olabilir. Bu görüşmede varsa eşinizin
de bulunması yararlı olacaktır.
Erkekler için testislerin ışınlanması gerekli olan durumlarda,
tedaviye başlamadan önce özel bir yöntemle spermlerin dondurularak
eşler çocuk yapmaya hazır olana kadar depolanıp yıllarca
bekletilebildiği metodlar vardır. Bu işlem henüz ülkemizde
bulunmayan sperm bankaları yoluyla gerçekleştirilir. Testislerin
özellikle ışınlanması gerekmiyor da sadece tedavi alanı içinde
kaldığı için doz alıyorsa, özel kurşun koruma kalıpları ile
testisleri radyasyondan korumak mümkündür.
Bayanlar için ise ileride çocuk sahibi olma planı varsa, radyoterapi
öncesi küçük bir cerrahi işlemle yumurtalıkların tedavi alanı dışına
alınması, tedavi sonrası da eski yerine getirilmesi mümkündür.
Yumurtalıkların da tedavi görmesi gerekli olgularda tedavi sebebiyle
kısırlık olasılığı yüksek olsa da, her zaman kesin değildir ve bu
nedenle tedavi süresince uygun bir doğum kontrol yönteminin
kullanılmasında fayda vardır. Çünkü radyoterapi süresince ya da kısa
bir süre sonrasına kadar geçen dönemde hamilelik durumunda bebeğin
zarar görmesi ihtimali vardır.
Kısırlık ihtimali ya da benzeri herhangi bir radyoterapi yan
etkisini kabullenmeniz kolay olmayabilir. Bu konuda konuşmayı
istemeniz de zaman alabilir. Ama kendinizi hazır hissettiğinizde,
tüm hislerinizi varsa eşinizle, yakın bir arkadaşınızla ve her zaman
için doktorunuzla paylaşmanız, kendinizi çok daha iyi hissetmenizi
sağlayacaktır. Bazı insanlar bu tür konuşmalar için, daha önce
tanımadıkları insanları tercih ederler. Sizinle benzer tedavi gören
bir başka hasta ile duygularınızı paylaşmanız da rahatlatıcı
olabilir.
