<<
GERİ DÖN
Senegal
DEVLETİN ADI: Senegal Cumhûriyeti
BAŞŞEHRİ: Dakar NÜFUSU: 7.691.000
YÜZÖLÇÜMÜ: 197.000 km2
RESMİ DİLİ: Fransızca
DİNİ: İslâm
PARA BİRİMİ: CFA Frankı
Batı Afrika’da Atlantik kıyısında 12°19’ -16°42’ kuzey enlemleri ve
11°22’-17°32’ batı boylamları arasında yeralan ve kuzeyinde
Moritanya, doğusunda Mali, güneyinde Gine ve Portekiz Ginesi ve
batısında Atlantik Okyanusu ile çevrili bağımsız bir devlet.
Senegal’in ilk târihi hakkında elde mevcut bilgiler çok az olup,
kesin değildir. Bunun için Senegal târihini, 11. yüzyılda
Müslümanlıkla şereflenen, Senegal Nehri orta bölümlerinde kurulmuş,
Tekrur Krallığı ile başlatmak uygundur. On beşinci yüzyıl başlarında
ilk olarak, Avrupalılardan Portekizliler ülkeye ulaştılar. Daha
sonra 17. yüzyılda, Fransızlar bölgeyi kontrolları altına aldılar.
Bir müddet Fransız Batı Afrikası olarak kaldı. 1960 yılında bağımsız
oldu. Bundan sonra Fransa’nın nüfûzu altında demokratik hayâta
girdi.Progressiste Sénégalaise Birliği Başkanı olan, Léopold Senghor
ülkenin ilk devlet başkanı oldu. 1963’te bir ihtilâl teşebbüsü
atlatıldı. 1968 yılında işçilerle anlaşmazlıklar çıktı. Başbakan
Andou, 1981 yılında Başkan Abdou Senghor’un emekliye ayrılmasından
sonra devlet başkanı oldu. 1988’de olağan üstü hal îlân ederek
başkanlığa devam etti. 1982 yılında Gambia ile ortak bir federasyon
kuruldu. Bu federasyonda ülkeler bağımsızlıklarını koruyor ve yalnız
savunma ve mâlî hususlarda birleşiyorlardı. Bu birlik daha sonra
çıkan anlaşmazlıklar yüzünden 1989 Eylülünde bozuldu. Hükûmet,
ülkeyi istikrarsızlığa sürükleyen iç ve dış karışıklıkların
üstesinden gelme yolunda büyük atılımlar gerçekleştirdi. 8 Nisan
1991’de Başkan Abdou başbakanlığa Habib Thiam’ı getirdi. 1993’te
yapılan seçimlerde Abdou tekrar başkanlığa seçildi.
Fizikî Yapı
Senegal yaklaşık olarak 197.000 km2lik bir yüzölçüme sâhiptir.
Bağımsız Gambia Cumhûriyeti, Gambi Nehri boyunca Senegal
topraklarıyla çevrilmiş olup, onun güney parçası olan Casamance
bölgesinin çoğunu diğer topraklarından ayırır. Gambia ülke içerisine
320 km kadar girmiştir.Ülkenin çoğu dalgalı arâzi olup, ortalama 200
m civârında yüksekliğe sâhiptir. Güneydoğuda yer alan Fouta Djallon
Dağları eteklerinde ise, yükseklik yaklaşık 500 m kadardır ve
ülkenin en yüksek yeri bu dağlardır.Senegambia bölgesi, Atlantiğe
dökülen dört nehir tarafından kesilmiştir. Senegal, Saloum,
Casamance ve Gambia nehirleri. Senegal Nehri ülkenin kuzey
sınırlarını teşkil eder ve ülkenin en uzun nehridir.Ülkenin batı
kıyıları rüzgârlarla aşınmış olup, sâhil şeridi kısmen bataklık
arâzidir. Verde Burnu, okyanusa doğru girmiş olup, tepelik ve
kayalık bölgedir. Onun geri kalan kısmı ise yarı çöl bir haldedir.
İklim
Senegal, yağışların miktarları göz önünde tutulursa üç ayrı bitki
örtüsüne sâhip üç bölgeye ayrılır; Sahelian, Sudanik ve Casamance
bölgeleri.Sehelian bölgesi, ortalama 350 mm kadar yağış alır. Bölge
kaba otlar, dikenli çalılıklar ve akasya fundalıklarıyla kaplıdır.
Bunun güneyindeki Sudanik bölge ise yaklaşık 900 mm yağış alır.
Burada bitki örtüsü daha kalın ve daha çoktur. Genellikle ipek-pamuk
ve baobab ağaçları sayıca fazladır ve akasya fundalıkları daha
iridir. Casamance bölgesinde ise yağışlar, yaklaşık olarak 900 ilâ
1500 mm arasında değişir. Ülkenin güneybatısı bataklık ve yer yer
tropikal ormanlarla kaplıdır. Ormanlık olmayan kısımlar ise yeşillik
arâzidir ve bol yağış alır. Verde Burnu ise, kısmen yarıçöl ve
kısmen kayalık ve tepelik bir bölgedir. Kıyı şeridiyse umûmiyetle
çamurlu arâzi olup, tropikal mangrov ormanlarıyla
örtülüdür.Senegal’in iklimi bâzı tezatlıklar arz eder. Kıyılar ve
özellikle Dakar’ın kuzey kesimleri, deniz meltemlerine açık olup,
tatlı bir iklime sâhiptir. Bölgede ocak ayı, sıcaklık ortalaması
yaklaşık 23°C civarındadır. Kuzeye gidildikçe Büyük Sahra’ya
yaklaşılacağından sıcaklık birden artar. Casamance’nin güneyinde,
kıyı rüzgârlarından dolayı nem oranı yüksektir.Ülkede belirgin bir
kuru ve bir de rutûbetli iki dönem mevcuttur. Rutûbetli mevsim
Sahelian bölgesinde daha çok görülür ve hazirandan ekime kadar
sürer. Sudanik bölgesindeyse mayıstan ekime ve Casamance’de mayıstan
kasıma kadar rutûbetli mevsim hüküm sürer.
Tabiî Kaynakları
Senegal çevresine hayat ve canlılık getiren Senegal, Saloum,
Casamance ve Gambia nehirlerinin suladığı dört ayrı bölge, çeşitli
bitki örtülerine sâhiptir. Kıyılarda tropikalmangrov ormanları,
Sudanik bölgesinde ipek ve baobab ağaçları ve akasya fundalıkları
mevcuttur.
Ülkede pek fazla vahşi hayvan bulunmaz. Evcil hayvanlardan daha çok
sığır, koyun ve keçi yetiştirilir.
Nüfus ve Sosyal
Hayat
Yaklaşık 7.400.000 civârında bir nüfûsa sâhiptir. Nüfus yoğunluğu
kilometrekareye 38 kişi kadardır. Yıllık ortalama nüfus artışı % 2,9
dolayındadır. Nüfûsun ekserisi şehirlerde yaşar ve yaklaşık % 10’una
yakın bir bölümü başşehir Dakar’dadır.
Ülkenin diğer büyük
şehirleri şunlardır:
Kaolack, Thiéc, Rufisque, St. Louis.
Senegal karışık bir etnik yapıya sâhip olup, büyüklü küçüklü birçok
gruplardan teşekkül etmiştir. Nüfûsun % 37’sini Volof, % 18’ini
Serer, % 17’sini Peul, % 9’unu Diola ve % 9’unu Mandingolar meydana
getirir. Geri kalan % 10’luk kısmı ise birçok küçük etnik gruptur.
Voloflar nüfûsun çoğunluğunu teşkil ederler ve genellikle yerfıstığı
üretimiyle uğraşırlar. Tekrur Krallığı soyundan gelen Peulların
diğer adı Fulanilerdir ve göçebe hayâtı yaşarlar. Casamance
çevresinde yaşayan Diolalar, Berberî kökenlidirler. Serer ve
Mandingolar ise çiftçilikle uğraşırlar.Nüfûsun % 95’ine yakın bir
bölümü Müslümandır. Ayrıca bir miktar Hıristiyan da vardır. Serer ve
Diola kabileleri hâricindeki grupların büyük bir bölümü, 19. yüzyıl
sonlarına doğru İslâmiyetle şereflenmişlerdir.Ülkenin resmî dili
Fransızcadır. Uzun süre Fransız baskısı ve nüfûzu altında
kaldığından, Fransızca yaygındır. Ayrıca her kabilenin kendi yerli
dili mevcuttur. Bunlardan Volof, Fulani ve Mandingo dilleri biraz
daha fazla konuşulur.Okuma-yazma oranı düşük olup, % 10
civarındadır. Genç nüfûsun % 65’ine yakın bir bölümü okula
gitmektedir. Öğretim dili ve modeli Fransızca ve Fransız modelidir.
Yüksek öğrenim vardır. Dakar Üniversitesinde 2000 yerli ve 2000
yabancı uyruklu öğrenci öğrenim görür.
Siyâsî Hayat
Senegal Cumhûriyeti başkanlık sistemine dayanır. 1978 yılından bu
yana demokratik çok partili hükümet tipine geçilmiştir. Ülkenin ilk
başkanı, ülkenin uzun yıllar liderliğini yapmış olan Léopold
Senhor’dur. Hükümeti başbakan ve onun başkanlığındaki bakanlar
kurulu teşkil eder. 20 Eylül 1991’de kabul edilen anayasa ile Devlet
Başkanı yedi senede bir halk tarafından seçilir. En fazla iki dönem
görev yapabilir. Senegal idârî olarak 8 bölgeye ayrılmıştır. Yasama
organı olan Millî Meclis 120 üyeden meydana gelir ve üyeler beş
yılda bir seçilir. Seçmen yaşı on sekizdir.
Ekonomi
Senegal ekonomisi genellikle tarıma dayanır. En çok yerfıstığı
yetiştirilir ve bunun ekonomiye büyük faydası dokunur. Yalnız son
zamanlarda bu üretim azalmıştır. İşçi gücünün % 70’ine yakın bir
bölümü tarım alanındadır. Diğer önemli tarım ürünleri; darı, pirinç
ve süpürge darısıdır. Hayvancılık pek gelişmemiştir. Genellikle
sığır, keçi ve koyun yetiştirilir. Ülke topraklarının % 15’ine yakın
bir kısmı ekime elverişlidir.
Senegal hemen hemen önceki Fransız Batı Afrika topraklarının en çok
endüstrileşmiş ülkesidir. Buna rağmen endüstri ve sanâyi ekonomide
pek büyük bir rol oynamaz. Gıdâ ve balıkçılık sanâyii mevcuttur.
Ülkede çıkarılan en önemli tek mineral fosfattır.Senegal’in para
birimi CFA “Afrika Para Cemiyeti” (Mali Topluluğu) Franktır.
İthâlâtının büyük bir bölümünü Fransa’dan ve bir miktar da ABD’den
yapar. Kendi ürettiği malları ise daha çok Fransa ve İngiltere’ye
ihrâc eder.Dışarıya genellikle yerfıstığı ve ürünleri ile fosfat
satar ve dışardan daha çok motorlu taşıt, pirinç, şeker, makina ve
tekstil ürünleri alır.Senegal, çok iyi geliştirilmiş bir ulaştırma
sistemine sâhiptir. Karayollarının uzunluğu yaklaşık 15.000 km
civârındadır. Bu yolların ancak % 30’u asfaltlanmıştır. Şehirler
düzgün bir demiryoluyla birbirine irtibatlıdır. Hemen her şehirde
havalimanı mevcut olup, düzenli bir iç hat sistemi vardır.Senegal
araç kıralama ve rent acar için gayet uygundur.
