<<
GERİ DÖN
Tayland
Tayland Güneydoğu Asya’da, 5° 32’ -20° 28’ kuzey enlemleri ve 97°
21’-105° 38’ Doğu boylamları arasında yer alan, kuzeyden Burma ve
Laos, doğudan Laos, Kamboçya ve Siyam Körfezi, güneyden Malezya ve
batıdan Burma ve Andaman Deniziyle çevrili, eski adı Siyam olan,
mevki itibariyle büyük stratejik önemi haiz bir krallık.
Ülkenin ilk yerlileri Güney Çin’den göç eden insanlardır.
Taylandlılar, 11. yüzyılda bölgeye gelerek bir krallık kurdular.
Tayland kurulduğundan bu yana Avrupalı güçlerin istilasına ve
sömürgeciliğine uğramayan Güneydoğu Asya’nın biricik ülkesidir.
Şüphesiz bunda, Tayland Kralı Mongkut’un rolü büyüktü. Bundan sonra
yerine geçen oğlu Kral Chulalongkorn da aynı siyasetle bu durumu
devam ettirdi. Kral Chulalongkorn 1851 yılından 1910 tarihine kadar
tahtta kaldı. Ülkesinin gelişme ve kalkınmasında büyük çaba sarfetti.
İngiltere ve Fransa ile çeşitli ticari anlaşmalar imzaladı.
Tayland’da 1932 yılında monarşik idareyi sınırlayıcı kansız bir
ihtilal oldu. 1941 yılında ülke Japonlarca işgal edildi. Harpten
sonra batı siyaseti gütmeye başlayan Tayland, Vietnam’a 11.000
kişilik bir askeri birlik gönderdi. 1972 yılında bu birliklerini
tekrar geriye çekti.
1976 yılında yeni bir ihtilal oldu. Bu sefer ihtilal kanlıydı. Bunu
1977 ihtilali takip etti. 1983 yılında Vietnam askeri birlikleri,
Tayland, Kamboçya sınırı yakınlarında Kamboçya mülteci kamplarına
saldırdı. 30.000’e yakın mülteci Tayland’a sığındı. Bunun üzerine
Vietnamlılar ülkeye girdiler. Fakat çok geçmeden Taylandlılar
saldırganları geri püskürttü. 1988’de seçimleri kazanarak başbakan
olan Tümgeneral Chatichai, 25 Şubat 1991’de yapılan askeri darbeyle
yönetimden uzaklaştırıldı. Darbecilerin lideri General Suçinda
Kraprayun’dır. Askeri Cuntanın hazırladığı anayasa gereğince Milli
Meclisin 360 üyesinin belirleneceği seçimler 22 Mayıs 1992’de
yapıldı. Seçimlerde hiçbir parti tek başına iktidara gelecek
sandalye sayını elde edemedi. Generallerin desteklediği Erdem
Birliği Partisi, Cuntanın yolsuzlukla suçlayarak iktidardan
uzaklaştırdıkları partilerle bir koalisyon hükümeti kurdu. Fakat bir
süre sonra çıkan olaylardan sonra hükümet krizi yaşanmaya başlandı.
Kurulan geçici hükümetin ardından 13 Eylülde yapılan seçimler
neticesinde muhalefet partileri 185 sandalye elde ederek yeni
hükümeti kurdular (Ocak 1994).
Fiziki Yapı
Tayland mevki itibarıyle güneydoğu Asya’da, Malay Yarımadası ve
Hint-Çin’i üzerinde yer alan bir ülkedir.
Ülke şekil itibariyle sap kısmı, Malay Yarımadası üzerinde bulunan
açılmış bir çiçeğe benzer. Çiçeğin sap kısmının doğusunda Siyam
Körfezi ve batısında Andean Denizi bulunur. Bir bakıma ülke şekil
bakımından küçük bir baltaya da bezer Kuzey-güney noktaları arası
yaklaşık 1650 km ve doğu-batı noktaları arası ise 800 km kadardır.
En dar bölge 64 km olan Kra İstnumus’tur.
Ülkenin yüzölçümü yaklaşık 518.000 km2dir. Bu geniş toprakların
kuzeydoğusunda toplam yüzölçümün üçte birine yakın genişlikte bir
yayla mevcuttur. Yayla ortada Chao Phraya Nehrinin verimli alüvyonlu
vadisine doğru gittikçe alçalır.
Tayland beş coğrafi bölgeye ayrılabilir: Chao Phraya Menam (Merkezi
Platolar bölgesi), Korat Yaylası, Güney Tayland (Yarımada bölgesi),
Kuzeybatı bölgesi ve Dvaravati bölgesi (Güneydoğu bölgesi).
Chao Phraya Nehri Bölgesi, küçüklü büyüklü nehir ve kanallarla
doludur. Kuzeybatı bölgesinde Ping, Wang, Yom ve Nan adlarında dört
nehir bulunur. Bölge aynı zamanda dağlıktır. Ülkenin en yüksek
noktası 2756 m’lik Inthanon Tepesidir. Başşehir Bangkok, güneydoğuya
doğru uzanan Dvaravati bölgesindedir. Dördüncü bölge Korat Yaylası,
Mekong Nehrinin suladığı geniş bir bölgedir. Sonuncu bölge olan
Güney Tayland, Malay Yarımadası üzerinde dar bir bölgedir. Ülkedeki
mevcut ovalar umûmiyetle alüvyonludur. Sahiller ise kumluk ve
düzensizdir.
İklim
Tayland’ın iklimi bütün yıl hemen hemen sıcak ve nemlidir. Orta
bölgelerde yer alan ovalarda sıcaklık nadir olarak 18°C’nin altına
iner. Kasım ve şubat aylarında hava sıcaklığı aşağı yukarı bu
miktardadır. Mart ve mayıs aylarında ise bu rakam 38°C’ye kadar
yükselir. Ortalama sıcaklık 28°C civarındadır.
Orta bölgedeki ovalar yağışlı bir atmosfer içerisindedir. Fakat,
Barmese Dağları buralara gelecek nemli rüzgarları keserek yağış
miktarını düşürür. Güney kıyı bölgeleri ortalama 5600 mm’lik yağış
alırken, diğer bölgelerdeki yıllık yağış ortalaması 1000 mm
civarındadır. Haziran ayından ekim ayına kadar yaz musonları ülkeye
şiddetli yağışlar getirir. Tayland’da üç mevsim vardır. Mart-mayıs
ayları sıcak, Haziran-ekim ayları yağmurlu ve Kasım-şubat ayları
serindir.
Tabii Kaynakları
Ülkenin bitki örtüsü oldukça zengindir. Baştanbaşa bütün topraklar
yeşile bürünmüştür. Burma sınırında yer alan Salween Nehri civarı
bölgeler, kıymetli “tik kerestesi” elde edilen tik ağaçları ve diğer
bölgeler teng, yangı ve tekian gibi ağaçlarla kaplıdır. Bundan başka
mangrov ve cevzülcinan cins ağaçları pekçoktur. Muson mevsimindeki
sık yağışlarla bir tropik ülke olan Tayland, tropik bitki yetişmesi
için çok elverişlidir. Sert ve yumuşak ormanların çeşitli yerli
türleri ve geniş miktarda bambu ve Hint kamışı vardır.
Tayland’da en çok ve meşhur olan hayvan fildir. Öyle ki Tay
hanedanlığının sembolü olmuştur. Maymun, Siyam kedisi, geyik, tapir,
uçan maki, papağan, sincap, gibbon ülkede yaşayan diğer
hayvanlardır. Ayrıca nesli tükenen kooprey (bir cins vahşi öküz) ve
hog geyiği gibi nadir bulunan hayvanlar da yaşamaktadır. Ülkede
pekçok çeşitli tropikal kuş cinsi mevcuttur. Serçe, ötleğen,
güvencin, bıldırcın, tavuskuşu, kumru, sülün ve leylek bunların
başlıcalarıdır.
Ülkenin yeraltı kaynakları oldukça zengindir. Başlıca mevcut
mineraller; antimon, kalay, petrol, gaz, kurşun, tungsten, manganez,
demir, tuz, volfram, çinko, linyit ve alçıtaşıdır.
Nüfus ve Sosyal
Hayat
Tayland yaklaşık 56.800.000 kişilik bir nüfûsa sahiptir. Bunun %
80’lik bir ekseriyeti Tay soyu, geri kalanıysa Çinli ve Asyalı
milletlerden teşekkül etmiştir. Ülkenin nüfus artışı % 3
civarındadır.
Sınır dağları ve en güney uç bölgesi üzerinde yaşayanlar hariç, ülke
insanları homojen yapıdadır. Tay halkı esas olarak Moğol asıllıdır.
Taylılar Tay lisanını kullanırlar. Tay lisanı, ülkenin resmi
dilidir. Ayrıca İngilizce yaygındır. Nüfûsun % 10’una yakın bir
bölümünü meydana getiren Çinlilerse kendi dilleri olan Çinceyi
kullanırlar. Tay ve Çin asıllı bu insanlar genellikle budisttirler.
Ülkedeki Müslüman nüfusu % 7 dolayındadır. Tayland’da 200 Müslüman
okulu ve 1500 cami vardır. Daha çok, etnik olarak üçüncü büyük grup
olan Malaylar Müslüman olmakla şereflenmişlerdir. Ülkede bir miktar
Mon (Pegun), Kamboçyalı, Vietnamlı ve batılı insanlar da vardır.
Tay toplumu klan veya sıkı sınıf ayrılıkları taşımayan gevşek bir
yapıdadır. Monogami aileler temel sosyal birim kabul edilir.
Çoğunlukla köylerde yaşar ve tarımla uğraşırlar. Genellikle iç
ticaret ve el sanatları bunların elindedir. Yalnız uzak mesafelere
yapılan ticaret Çinli tüccarların kontrolü altındadır.
Bangkok, ülkenin en büyük ve en gelişmiş şehri olup, Tayland’ın
başşehridir. Yaklaşık iki milyonun üzerinde bir nüfûsa sahiptir.
Bangkok ile Tayland’ın diğer köyleri ve şehirleri arasındaki kültür
ve ekonomik farklılık oldukça büyüktür. Tayland’ın diğer önemli
şehirleri Ayuttuya, Korat ve Çiengmai’dir.
Tayland halkının yaklaşık % 84’ü okur yazardır. Özellikle 1950
yılından sonra eğitim ve öğretime önem verilmiştir. Yerli okullar
yanında, birçok İngilizce öğretim yapan yabancı okullar mevcuttur.
Ülkede yüksek öğrenim olarak, toplam 18 üniversite vardır. Eğitimle
birlikte sağlık ve sosyal hayatta da önemli gelişmeler 1950
yıllarından sonra kendini göstermiştir. Uzun yıllar pekçok insanın
ölümüne sebep olan sıtma hastalığı son yıllarda tamamen kontrol
altına alınmıştır.
Siyasi HayatTayland krallıkla idare edilen bir ülkedir. Ülke, bir
anayasaya sahip monarşik bir yönetim sistemi içindedir. İdari olarak
72 eyalete (Changwat) ayrılmıştır. Tayland’da her eyalet bir vali
tarafından idare edilir. Eyaletler, bölgelere (Amphoe), onlar da
küçük bölgelere (Tambol) ve bunlar da köylere (Muban) ayrılır.
Önceki kral, aynı zamanda hükümet başkanlığı da yapıyordu. Sonraları
bu görevi ortadan kaldırıldı. Yasama yetkisi 360 üyeli Milli
Meclisin elindedir. Meclis üyeleri dört yılda bir halk tarafından
seçilir. Tayland, Güneydoğu Asya ülkeleri teşkilatı ASEAN (Association
of Southeast Asion Nations) üyesi bir ülkedir.
Ekonomi
Tayland ekonomisi esas itibariyle tarıma dayanır. Toprak ve toprak
mülkiyeti ülkede çok önemlidir. Orta bölgelerde yer alan ovalar,
ülkenin ekilebilen en müsait topraklarıdır. Başlıca tarım ürünleri
mısır, pancar, meyve-sebze, pirinç, şekerkamışı, kokonat, tütün,
biber, baharat, jüt, manyok kökü, hindistancevizi, fasulye ve
pamuktur. Pirinç ülkenin dış ticaretinde en önemli üründür.
Tayland’ın toplam yüzölçümünün beşte üçüne yakın bir bölümü
ormanlıktır. Kereste çok önemli bir gelir kaynağıdır. Diğer orman
ürünleri arasında tik ağacı, mangal kömürü, hezaren (hintkamışı),
lak ve reçine (çam sakızı) de üretilir.
Tayland maden bakımından çok zengin bir ülkedir. Dünyada kalay
üreten ülkeler arasında beşinci büyük ülkedir. Antimon, tungsten,
demir ve manganez diğer önemli minerallerdir. Ülkede tabii gaz
üretimi gelişmiştir. Ayrıca petrol bulma çalışmaları son yıllarda
artmış ve kıyı bölgelerde petrol bulunmuştur. Ülke tuz yönünden çok
zengindir.
Tayland’da başlıca endüstri dalları; çimento, kağıt, lastik, gıda,
çelik, dokuma, elektronik, plastik, tahta, seramik, otomobil,
montaj, ilaç, tekstil, elektrik aletleri, kereste, şeker, pamuk,
tütün, ipek ve ipekli dokumadır. Son yıllardaki hükümet harcamaları
geniş ölçüde, gübreleme, çimento, kalay tasfiyeciliği, petrol
rafinerileri, asfalt yapımı, askeri güç üsleri, sulama kanalları ve
havayolu ulaşımı alanlarına yapılmaktadır. Cam ve kağıt
endüstrileriyse gelişme yolundadır.
Tayland’ın en büyük ihraç maddesi pirinçtir. Bundan başka çeşitli
tarım ve orman ürünleri de satar. Ticareti daha çok, Japonya, ABD,
Suudi Arabistan, Hollanda ve Singapur iledir. Turizm, ülkenin büyük
bir gelir kaynağıdır.
Ülkenin güney bölgeleri Siyam Körfezine ve Andeman Denizine açıktır.
Dolayısıyla bir kısım ticaretini Bangkok ve Sattahip limanlarından
deniz yoluyla yapar. Ülkenin en işlek limanı Bangkok’tur Kanalların
bulunduğu alanlarda gemi servisleri mevcuttur. Yaklaşık 84.764 km
karayolu mevcut olup bunun % 40’ı asfalttır. Demiryolları yaklaşık
4000 km’dir. Ülkede tarifeli sefer yapılan 23 havaalanı olup,
Bangkok yakınlarındaki Don Muang Havaalanı milletlerarasıdır.
Balıkçılıkta, hem tatlı su hem de denizde balık avlanmasının
geliştirilmesi hedef alınmıştır. Ormancılığın geliştirilmesi için
ormanların sürekli bir program içinde çoğaltılmasına
çalışılmaktadır.
Tayland’da araç kiralama ve rent acar hizmetleri bulabilecğiniz
adreslerimiz mevcuttur.
