<<
GERİ DÖN
Tonga
Güneybatı Pasifik Okyanusunda, Ekvator ve Oğlak Burcu arasında,
Avustralyadan yaklaşık 3,5 km doğuda ve gün değiştirme hattının
hemen yanında yer alan küçük adalardan meydana gelen bağımsız bir
krallık.Târihi çok yeni olan bir devlettir. İlk olarak 17. yüzyılda
Felemenkler adalara geldiler. 1845 yılına kadar ülkede iç harp ve
kargaşalıklar mevcuttu. Bu târihte Birinci George Tupou krallığını
îlân etti. 1900de İngiliz himâyesi altına girdi. İkinci Dünyâ
Harbinden sonra Tongalılar ülkelerine sâhip çıktılar. 1970 yılında
bağımsızlıklarını îlân ettiler. Ülkede krallığa bağlı anayasalı
monarşik bir idâre kuruldu.
Fizikî Yapı
Tonga üç ana grup altında toplanabilen yaklaşık 150 adadan meydana
gelmiş bir ülkedir. Çoğunlukla mercan kayalıklarından ibâret olan bu
adaların ana grupları; Tongatapu, Haapai ve Vavaudur. Adaların
çoğunluğu alçak ve düz olup, sâdece Vavau grubu biraz meyilli ve
yüksektir. Doğuya doğru uzanan dağlar genellikle volkaniktir.
Bunlardan Niuafoou Adası “Teneke Kutu Adası” diye ün yapmıştır.
İklim ve Tabiî
Kaynaklar
Tonga nemli tropikal bir iklimdedir. Fakat sıcaklık umûmiyetle
değişir. Güney bölgesi oldukça kurak ve bâzı zamanlar serindir.
Kuzeydeyse sıcaklık ve nem oldukça yüksektir. Sık sık fırtınalar
meydana gelir. Bunlardan 1982 fırtınası oldukça zarar getirmişti.
Adalar çoğunlukla ağaçlıklı olup, pek fazla tabiî kaynağa sâhip
değildir.
Nüfus ve Sosyal
Hayat
Polinezyalılar, adalar halkının ataları olarak bilinir. Ülkenin
nüfûsu yaklaşık 108.000dir. Bugün bu nüfûsun %98i Tongalıdır. Geri
kalanı ise Avrupalı veya diğer Polinezyalı gruplardan teşekkül eder.
Halkın çoğu Hıristiyandır. Nüfûsun hemen hemen tamâmı kendi yerli
dilleri olan Tongacayı konuşur. Ayrıca İngilizce de bilinir. Ülkenin
yıllık nüfus artışı % 3,5 tur. Eğitim ve öğretim 6-14 yaş arası
mecbûrîdir. Yeni Zelanda ve Avustralyaya öğrenci göndermektedir.
Siyâsî Hayat
1970 yılında bağımsız olmuştur. Aynı târihte hazırlanan yeni bir
anayasa kabul edildi ve yönetim monarşik bir idâre oldu. Devletin ve
hükümetin başında Kral ve Özel Danışma Kurulu bulunur. Özel Danışma
Kurulu; Kral ve Bakanlar Kurulundan meydana gelir. Hükûmette Kral IV.
Taufaahau Tupou tarafından ömür boyu olmak kaydıyla atanan bir
Başbakan ve Bakanlarla Haapai ve Vavau vâlileri yer alır. Ayrıca bir
bölümü üç yılda bir halk tarafından seçilen bir kısmı da kral
tarafından atanan 29 üyeli bir Yasama Meclisi vardır. Ülke idârî
olarak üç ana ada grubuna ayrılmıştır.
Ekonomi
Tonga bir tarım ülkesidir. Çoğu ihtiyaçlarını kendisi yetiştirir.
Özellikle hintyerelması, kuklas, muz ve hindistancevizi çok yetişir.
Adalarda bir toprak derebeylik sistemi mevcuttur. Buna göre, kânun
garantisinde her Tongalı erkekçocuk 16 yaşına geldiğinde, kendisine
3,3 hektarlık bir arâzi ve bir çiftlik evi verilir. Buna karşılık
kendisinden küçük bir vergi alınır. Bütün topraklar Krallığın
mülkiyetinde tutulur. Sâdece bir kısım topraklar göçebe âileleri
veya hükümet tarafından işletilir. Fakat bu sistem tam
uygulanamamakta, hakkı olanlara toprak verilmemektedir.Tonganın en
önemli ihraç ürünleri; kokonat, muz ve hintyerelmasıdır. İşçi
gücünün % 75i tarım alanındadır. Daha çok Yeni Zelanda, Avustralya,
ABD ve Fiji Adaları ile ticâret yapar. Turizm önemli bir gelir
kaynağıdır.Adalar arasında ulaşım deniz yoluyla sağlanır. 433 kmlik
bir karayolu vardır ve % 85i asfalt kaplıdır. Önemli limanları
Nukuolafa ve Vavaudur. Tongotapudaki Fasomotu havaalanından
milletlerarası seferler yapılmaktadır.Tonga’da araç kiralama ve rent
acar hizmetleri bulabilecğiniz adreslerimiz mevcuttur.
